52 
PARTICULARITÉS INÉDITES 
culeus Jabor est, qui testimonio veritatis , præcipuo historiæ stabilimeuto pri- 
uatus, veluti ab eâ parte ruinosûs , labefactetur : porrô aütem eâ lege amanter 
et sincerè loeorûm aliquot te admonuêro, vt tibi persuasûm habeas ab apertâ 
et nûdâ veritate , nec transuêrsûm vngüem vsquàm deflectere , idque omni 
proi'süs aflectu deposito. Causas autem et consilia suscepti belli, lue prudens 
omitto. Verisimile enim est, in ijs perquirendis R dùm . Dominûm Jouiûm non 
caruisse sagacitate suâ et copiosiùs edoctûm fuisse . quant vt mihi saltem oppu- 
gnanda sit eiusmodi rerûm autoritas. Venio itaque ad prima ipsius Expédition 
nis principia , cujûs vniuersa sériés ab ijs vsque temporibüs tam tenaciter inhæ- 
ret memoriæ meæ , vt non credam præsentiora mihi esse , qnæ dudùm eùe- 
nerûnt. quêmadmodùm ipse ex liisce literis facile iudicabis. Primo cùm ex 
Barcinone Cæsar oram solüeret, tenerelq. cursûm in Magonis portûm minoris 
Insulæ Balearis , dicis tranquillâ nauigatione in Sardiniam perüenisse. At con¬ 
tra tantum aberat a maris tranquillitate, vt obortis etiam tempestatibüs ægrè 
tandem ad Insûlam Sardiniæ proximam cui Diûo Petro nomen est, classis ap- 
pulerit. Hoc ipso loco meministi edicti cuiusdam quo milites probiberentur ne 
vel scortûm. vel pûerûm nisi ætate militari secùm adducerent. Non negofactum. 
Sed si permittis mihi liberûm hâc in reiûdiciûm, existimarem istud vulgariùs 
et humiliùs esse quàm vt tantam historiæ et orationis maiestatem deceret. 
Continué subsequitur manifestus error in commemoratione classis Hispanæ. 
Ne aulem pûtes in recensendis locis studio quidquàm a me vel prætermitti , 
vel maligniùs depraûari ; subjiciam post liac ipsa verba fîdeliter è libro tuo de- 
scripta. Sic autem babent : Nec multà post Cæsar ipso Auriâ reliqui conficieruli 
cursus rationes explicante, atque adhoi tante vt omnis rnorœ causa prcecideretur, 
quanquam Hispana classis nondûm appareret, in Africain traiccit. Cùm e Sardina 
solueremus iamclassera vniuersanr Cæsar coegerat, neque crediderim vel vnicum 
defuisse lenûnculûm , quin ad officiûm imperiûmq. eo die conûenerit. Cœterum 
de numéro nauiûm quæ in Vticæ portûm diei prima luce secûndo vento inco- 
lûmes appûlerûnt, vide nùm rectè sentias. Numerosa siquidem classis est sep- 
tingentarûm nauiûm. Huic nûmero detrahas quod iudicabis rationi magis 
consentaneûm esse. Cæsar ipse mihi dixit, non plures quàm quingentas naûes 
fuisse. In commemorandâ morte Sarnensis Reguli, et quæ mox sûbsequitur 
Hispanorûm fugâ , rapto Francisci Sarmienti vexillo ; in genere velim vt ver- 
borûm acerbitali parceretûr , ne videaris datâ opéra forlissimas ac bellicosis- 
simas duas nationes etiam in posterûm committere velle, et simultates atque 
