SUR CHARLES-QUINT ET SA COUR. 
57 
partem progressus ad eûm locûm venit, quo in loco ipsum fuisse coactûm re- 
fers vt potabûndos milites ense feriret. Verûm vt supra memoratûm est, nûm- 
quam eo animo fuit vt in eiusmodi vsûm ensem suûm conuerteret, breuem 
hastam , sine cuspide manu tenebat, non tamem eâ magis, quam præsentiâ 
et autoritate sûâ milites cohibebat, ne ordinibûs tûrbatis a ignis discederent. 
Eo die accidit, quod de Lazaro Coroneo commémoras, sed alieno tempore et 
loco. Cæsarem certè ipsa coegit nécessitas vt homini tam intempestuia pugnæ 
cûpido eiusmodi terrorem inijceret. Plerûmque enim fit vt vniûs aut alteriûs 
præceps ferocitas exercitûm vniuersûm in discrimen addûcat. Intérim Haria- 
denûs produclis copijs in propinquo erat et adûentùm Cæsaris expectabat. 
Quâ re animaduersâ Cæsar conuocatis ad se tribûnis et reliquorûm ordinûm 
ducibûs , quid fieri vellet ostendit, in primis monet, vt cum ita ferat loci, 
qûem ad pugnam Barbari delegissent oportûnitas ; adæquatis inter se ordini¬ 
bûs legiones procédant, quâ ratione factum est vt secûnda acies eûm prima 
æquo in latûm spatio in hûnc modûm coniungeretur : in sinistro cornu ad sta- 
gnûm Itali pedites erant, manuarijs tormentis instrûcti. His Cæsar cum equi- 
tatü grauis armatûræ dextrûm latûs claûdebat ; pari intervallo reliquæ acies et 
ænea tormenta perpetuo dextrorsûm ordine coniûngebantûr. Itali pedites has- 
tati quibus Salernitanûs præerat, mox tormenta currûlia , deinde Germanorûm 
phalanx, continué Hispani pedites hastis armati, extremæ et proximæ adOliûe- 
ta in dextero cornu sclopetariæ cohortes Hispanæ, e quibus velut ad stagnum 
collocatis expeditas manûs, detractas , et in alarûm speciem Italico agmini 
circûmiectas commemorasti. At neque in instruendis aciebûs aliud fuit institü- 
tûm, neque vlla manûs Hispanorûm uelitûm in diuersam partem tradûcta est. 
Interea hostes eo quo in tabula quam an Te mitlo , monstratûm est, ordine 
eûm omnibus copijs ad Cæsarem contenderûnt, équités circiter quindecim , pe¬ 
dites ampliûs hominûm , millia centûm expleûerant. Breui spatio interiecto 
celeriter ex omnibùs partibûs signo dato, a fronte , lalere ac tergo vno tem¬ 
pore præliûm committere cœperûnt. Totius autem pugnæ initiûm factûm est 
ad Oliûeta. Sed quod nostrorûm impetûm diu sûstinére non possent, paucis 
equitibés in pugna amissis tandem vniüersi terga dederûnt. Ad cisternas et 
hortos dûm rursûs instare et præliûm redintegrare conantür circiter sexcentis 
peditibûs interfectis, reliqui se omnes in fugam conijciûnt. Ibi è tormentis cam- 
pestribûs decem quæ ante aciem collocârant capta sûnt septem. Cæterûm id 
quoque nobis admirationi fuit Barbaris etiamnùm tôt bombardos sûperfuisse 
Tom. VIII. 8 
