58 
PARTICULARITÉS INÉDITES 
cùm in expugnatione Guletæ amplius quadringentis Cæsariani potiti sint. Quin 
et hoc admiror Reuerendam Dominationem Tuam tam ingentem tormento- 
rûm viin Barbaris ademptam præterijsse silentio. Quâ quidem in re graùiter 
admonitores tuos incuso, mûlto etiàm grauiûs quod rem totiüs belli maximè 
memorabilem graüati sint tibi exponere, nonaginta, scilicet, naûes piralicas ad 
stagnûm a noslris captas esse , e quibûs erant octoginta rostratæ. Hoc prælio 
facto Nûmidarùm eqüitûm alæ ex tei'rore et fugâ ad proximûm collem , qui 
in conspectü exercitûs nostri erat, se recepêre. Id cûm aduertissent pleriqûe 
è tribûnis et primorûm ordinûm eentûrionibüs quibus ob scientiam et vsûm 
rei militaris æquûm erat vt quàm plurimum tribûeretur , ad Cæsarem accûr- 
rûnt, docent occasionem esse illius quoque equitatâs pellendi, eam non pa- 
tiantûr elabi. Cæsar etsi illius diei consiliûm non ignoraret in loco quem petijs- 
set capiundo constare, tantâque hostiûm mûltiludine fusa velut exploratâ iam 
victoriâ, potiûs debêre se exercitûm arenosi itineris æstûs ac sitis incommodis 
conflictatûm cibo et commeatû paulisper reficere quâm in re tam exigui mo- 
menti fortûnam belli denuô experiri, tamen et autoritate et precibus eorûm 
qui hortarentûr addûctûs, Yastio imperat vt ad id negotiûm conficiendûm sine 
mora peditûm copias instrüat. Quâ re animaduersâ quidam è principibus qui 
circa Cæsarem erant, sûmmâ dignitate et gratiâ ipsûm repente a superiore 
consilio depûlit, et quid fieri magis oporteret ostendit, non esse nouo labore 
fatigandos milites tanta eius diei molestiâ fessos, frûeretur bénéficie fortûnæ 
postquam locûm castris constituendis idoneûm nactûs suis saluis et incolumi- 
büs pœnè sine vulnere rem tantam obtinüisset. Quibus dictis utpote priori sen- 
tentiæ sûæ consentaneis permotus Cæsar quod omnem rei bene administrandæ 
fiduciam in rectâ ratione et ordine dûcendi exercitûs perpetûô collocasset, co- 
gnosceretque Barbaros Punicâ calliditate quamlibet negotij gerendi occasionem 
et aduersariorûm errore et neglectâ disciplinâ militari captare, ad Vastium cûm 
his mandatis properè me iubet accedere , ipse intérim quàm potest celerrimèad 
Germanos aduolat, et aciem longiûs procedere vetat; tanto autem ad celerita- 
tem studio vsüs est, ut et seipsûm et equûm in arenam præcipitem dederit. 
Vastius accepto per me a Cæsare nûntio ijs ipsis, quæ supra memoratæ sunt, 
causis addûctûs , pronûntiat vt milites a signis ad quietem discedant. Intérim 
cætera eius diei incommoda : tam intoleranda sitis afflixit exercitûm, ut non 
pedites solûm quibûs ad eam subleûandam minor erat commoditas, sed et 
équités, et potentissimi quique pœnè exanimes in terram conciderint. Inter 
