BIBLIA’ NATURAE» 
rientia, aliter haftenus ftatutumfit. Crediderim 
faltem Apes quandoque ea ire vilitatum; ut certo 
cognofcant, anne Vermes jam inde excluli 
fint, an vero minus. Attamen obfervare id etiam 
atque refcifcere tum temporis poliunt, quando 
Foemellam , quoquo haec fe confert, pro- 
fequuntur. Adde, quod cellula, in quaiepo- 
fitum elt Ovulum, faepiufcule adhuc exaedifi¬ 
canda fit: ut adeo & hac occalione facile 
queant cognofcere, an ex Ovo jam prorepfe- 
rit Vermiculus, an non. Quandoquidem au¬ 
tem , ratione noftrorum Oculorum , perquam 
tenebrofa funt Alvearium interiora, & vel pleno 
etiam meridie Ovulum in fundo cellulae diffi¬ 
culter detegi poteff; crediderim concludi inde 
polle, quod Apes, fuo pro modulo in tene¬ 
bris aeque ac in luce vifpm exercere valeant: 
uti quidem aliis etiam multis Infectis com¬ 
mune elt. Imo Apum Oculi longe ad hoc 
videntur magis accommodati, quam aliorum 
quorumcunque Animantium; prout ftructura il¬ 
lorum deinceps exponenda demonllrabit. Ne¬ 
que enim Apes vi collectorum radiorum, qui¬ 
bus imago objedti intus in oculo pingitur, vi- 
ftim exercent; quemadmodum in bubulo at¬ 
que humano etiam oculo, ficubi tunicae exte¬ 
riores ad uveam usque prius inde ablatae 
fuerint, obfervari poteff:: verum fimplex ad- 
tactus , atque reflexio radiorum extrinfecus in 
oculi fuperficie; vifionem ibi abfolvit. 
Incubatio Seminis vel Ovuli Apum non fit, 
nili calore, tum extus ambientis atmofpherae, 
tum eo , quem Apes omnes, in Alveari con¬ 
tentae, perpetuo fuo motu concitant: neque 
enim alio modo negotium illud heic perficitur, 
quam quidem circa Ovula Bombycum , alio¬ 
rumque Infectorum, quae folius adminiculo ca¬ 
loris incubantur. Ut adeo Apes ejusmodi, 
quibus Semen incubandi cura fit commiffa , 
nequaquam in Alveari dentur, neque requiran¬ 
tur. Inanis ergo fabula efl, quod Apum Ma- 
fculi Apes incubantes dicantur. Scilicet, quo¬ 
niam Ovulorum horumce natura haólenus fuit 
incognita ; neque animadverfum, quod tantum 
non quovis anni tempore Progenies ex iis ex¬ 
cludatur, adeoque etiam ante illud tempus 5 
quo fi&itiae illae Apes incubantes, quae non 
nili examine demum initante prodeunt, in Al¬ 
veari reperiuntur ; inde originem fuani duxit 
error ille inter nos hodie univerfalis. Erra¬ 
runt etiam Veteres , qui Apes hafce Fucos 
vocaverunt. Quodli vero ea infuper quis per¬ 
pendit , quae Goedartius in parte fecunda 
Me- 
3 97 
geloof ik, dat de Byen daar fomtyts eens na fien, 
om feker te weet en, of het uytgekomen is, of niet: 
ten fy dat fe dat felve , alfoo fy het Wyfken , 
over al waar het gaat , volgen , door deefe wyfe 
komen ie merken , 'ende te weeten : doet hier nog 
by, dat fe dikmaals het felve Huysken, daar het 
Eyken in gelegt is, nog moeten vol timmeren ; 
waar uyt het haar dan feer ligt is om te weeten , 
of het Wurmken uyt het Ey uyt gekropen is, ofte 
niet. Nu alfoo het feer donker ten refpecte van 
ons inde Korven is, ende men bef waar lyk, op de gront 
van het Huysken felfs ,op den helderen dag het Ey¬ 
ken kan ontdekken ; foo dunkt my volgt daar ook uyt, 
dat de Byen, ten haren aanfien foo wel in het don¬ 
ker, als in het ligt fien kunnen ,• dat ook veel an¬ 
dere Infecten doen; en waar toe ook haare Oogen 
veel bekwamer fchynen, als van eenige andere Die- 
r en, als in’t vervolg uyt de ftructmr der felve fal 
getoont worden. JVant de Byen fien niet door 
vergadering van ftralen, waar door de voorwerpen 
af geheeld worden binnen in haar Oog , gelyk men 
dat in een Ojfen en Menfchen Oog fien kan, daar 
de buytenfte Vliefen, tot op het Druyven- Vlies 
af genomen fyn, maar door een enkele aanraking 
en wederkaatfing derfelve buyten op het Oog. 
Het uytbrbeyen van het Saatken ofte het Ey der 
Byen, dat gefchiet niet, als door de warmte van 
alle de Byen in den Korf, door haar bewèegen ver- 
oorfaakt , dat geduurig is, en de omfwevende warm¬ 
te van buyten ; en dat op defelve wyfe gelyk de 
Eyeren der Sydewurmën , ofte ook die van andere 
Infecten door de warmte alleen uytgebroeyt wor¬ 
den. Soo datter . dan geen Byen in den Korf no¬ 
dig fyn, ofte ook fyn , om het Saat uyttebroeyen . 
Synde het alfoo een verzonne fabel, dat men de 
Mannekens der Byen komt Broetbyen te hee- 
ten. Dan alfoo men' haar natuur niet gekent 
hóeft, ende ook niet gelet, dat de Byen haafl 
tot alle tyden van het jaar zig voortkwee- 
ken , ende dat alfoo, eer de gefingeerde Broetbyeni 
die niet als in de fwermtyt voortkomen, in den 
Korf fyn , foo heeft deefe algemeene dooling by 
ons fyn Oorfpronk dan genoomen. Gelyk het ook 
een doling is, dat de oude Schryvers deefe Byen 
Fucos genoemt hebben. Waar omtrent foo men 
nog aanmerkt, wat Goedaart in fyn tweede deel 
Hh hh h 2 vaii 
