BIBLIA NATURAE. 
399 
nier, felfs eenige daagen diep in September , endé 
wanneer de nagten kout fyn, ondervonden hebbe » 
Gaande dit foo verre , dat ik in eenige, die ik ontfe ■* 
hadt,felfs de Oogenin het Popken al hebbeJien 
veranderen , ende uyt een helder wit ineen fchoon y 
maar bleekagtig purper vergroeyen , dat de eerfte 
aanmerkelyke verandering omtrent het Popken is. 
Dit heb ik ook in den Hommel gejien , dat eygentlyk 
de Bye is, van Goedaert befchreeven . 
Alhier is nu Wel aan te merken, hoe wonder - 
lyk warm het in de Korven der Byen is , ende 
Septembris initio praeterlapfis, hinc nodtibus 
jamjam frigefcentibus, circa infignem ejusmo¬ 
di Vermiculorum numerum ipfe fum exper¬ 
tus. Imo vel eoufque experimentum hocce 
mihi fuccefiit: ut in aliquibus cellulis, quas re- 6 
fignaveram, ipfos jam oculos Nymphae muta¬ 
ri viderim , atque ex limpidiore candido in 
elegantem , fed pallidulum, colorem purpu¬ 
reum tranfire: quae, quidem prima eft muta¬ 
tio notabilis, quam Nympha fubit. Id ipfum 
etiam in Bombylio , quem Goedartius fub no¬ 
mine Apis defcripfit, obfervavi. 
Probe autem animadvertendum heic eft, 
quod tam mirificus detur in Apum Alvearibus . 
calor ipfa etiam bruma faeviente ; ut Mei tum' 1 dat M s m de mnter > > dat °°k den Honing in 
temporis nec concrefcat, nec denfefcat, neque &! die ¥ nogtefiollen ofte te verdikken , ofte ook te 
in granula, id eft, in cryftallos cogatur , nifi : dJl nen ■> datis criftallifeeren komt , tenfy dat de 
ubi pauciores jufto Ap es forte adfuerint. Ad -1 ¥ en te weynig fyn. Doet hier by, dat de Byen 
de, quod Apes, ficubi foecundae funt, me- j °P ’* midden in den Winter, als fy vrugtbaarfyn ,. 
dia’ etiam hyeme Progeniem fuam mellej ook haare Jongen daar door voeden, broeden, ende 
nutriant, foveant, & calfaciant , imo & j warm maaken , gelyk fe haar ook malkander daar 
mutuum inter fe calorem eadem opera con- j dm verwarmen . Het welk. ik niet en weet , dat 
' eenige byfondere hifebten ooit doen, felfs niet de 
Horfels , Wefpen ,endè de Hor fels of Hoorntorren , 
de Wefpen ende Hommelen of Bommelen , deweU 
ke alle even gelyk de Vliegen ofte fommige Kapel* 
lekens , geheel van de kou des Winters bevangen, 
■worden, ende dien ganfehen tyt over haar als dan 
niet roeren ofte be wee gen, gelyk fe ook niet en ee* 
ten, of eenige vuyligheden loofen. Dat ook fornni- 
ge Wyngaartplakken en andere foorten derfelve ge* 
meen is , dewelke alfoofe op die tyt door lang 
vaften van vuiligheden dan gefuyvert fyn , voor 
een goet voetfel verftrekken , 
Het Warmken van de Bye , op de gefeide wyfe 
uyt fyn Ey voortgekomen fynde , ende een teer 
Vliesken afgeleit hebbende , foo moet het , als ge- 
fegtis, gevoet worden, maar alfoo het nooit van d& 
plaats wykt, daar het in fyn celleken in geplaatjl is, 
gelyk de andere Wurmen der InfeCten die kruipen 
of verdragen.worden , doen, Soo heeft dit Wurm* 
ken een Voetfter van nooden , en bet welk werk 
ende moeyelyke forg, de Werkbyen dan op zig 
neemen , voedende , koefterende en opbrengende dit 
Jong , tot het van een kleene Wurm als een flip* 
ken , in een groote , en ten laatflen in een Popken ,, 
fervent. Id vero haud fcio aliis ullis Infe&is 
proprium efle : namque vel ipfi Crabrones , 
Vefpae, & Bombylii perinde, ac Mufcae,non- 
nuliique Papiliones , hyberno frigore penitus 
rigent , & omni hoc tempore nec fe movent, 
nec locum mutant, neque vel alimenti quid- 
piam aflumunt, vel aliquid faecum excernunt. 
Simile quid etiam in nonnullis Cochleis vinea¬ 
rum aliisque Cochlearum fpeciebus obtinet, 
quae, cum fub id tempus, diuturni ope jeju¬ 
nii, ab excrementis repurgentur , in probi nu¬ 
trimenti cibum cedunt, 
Vermiculus Apis, memoratum in modum 
fuoOvo exclufus , teneraque pellicula exutus, 
deinceps, prout dixi , nutriri debet. Verum 
quandoquidem is nunquam, uti alii aliorum In- 
fedlorum Vermes , qui reptant aut aliorfum 
transferuntur, locum illum, quo in fua cellula 
femel repofitus eft, mutati hinc nutrice opus 
eft huic Vermiculo : cujus quidem laboriofae 
curationis provinciam in fe fufeipiunt Apes 
operariae, quae foetum huncce tunc nutrican¬ 
tur , fovent, atque educunt eousque •, donec is 
e minimo, punfti inftar. Vermiculo in ma¬ 
jorem , tandemque in Nympham , & ftc por- en foo in een Bye komt te vergroeyen, op welken 
ro in Apem accrefcendo mutetur: quo termino; tyt het noit grooter wort. . Want de Byen ver* 
obtento deinceps haud amplius magnitudine '.forgen haare Wurmen , met alfoo grooten ?noeytc 
augetur. Apes fane haud minore labore, at¬ 
que follicitudine , quotidie viólum comparant 
fuis hifce Vermibus,ac Aves fuis Pullis. Idque 
tit fiat maximopere necefliim eft: quandoqui¬ 
dem 
en forg , dagelyks de kofb, op de wyfe ten naa* 
ften by , ais de Vogelkens haare Jongen doen : 
het welk ook ten nyterflen nootfakelyk is, alfoo dé 
Byewurmen niet eer haare Huyskens verhaten , 
Iiüi voei' 
