JOANNtS S W AMMERDAMMII 
mutatio Vermis in alatum' Animal , quae me¬ 
dia aeftate intra mentis fpatium perficitur , 
nonnunquam per ofto novemve menfes pro¬ 
trahatur: quod quidem tum potiffimum fieri 
folet, quando transmutatio illa in menfes au¬ 
tumnales incidit: fi enim eo in cafu paullo poft 
immineat hyemale frigus ; Animalculum ilico 
motu deftitutum procumbit, neque prius mo¬ 
tum huncce recuperat, nifi poftquam foles re¬ 
dierint calentiores , & alimentum ipfi futurae- 
que ejus Proli accommodatum praefto fuerit. 
Hanc eandem ob rationem multae etiam In¬ 
fectorum fpecies fub finem anni haud adeo 
celeriter moriuntur, ac quidem temporius fub 
caloribus aeftivis. Hinc quoque Bombycum Pa¬ 
piliones , ficubi tardius, labente jam anno , 
transmutati erant , per fex aliquando hebdo¬ 
madas a peraóto fuorum Ovulorum partu , 
apud me , in vita fuperftite-s fuerunt: quae 
quidem oppido fmgularis obfervatio eft. Tan¬ 
ta eft caloris & frigoris in Animalcula ifthaec 
efficacitas! Ut adeo calor eorum vitam, fri¬ 
gus mortem , arceflere videatur : atqui mors 
aliud nihil eft, quam motuum naturalium cef- 
fatio. At vero in allegatis modo exemplis vita 
horumce Animalculorum frigore adminiculan¬ 
te protrahitur; quandoquidem vitae vires hu¬ 
moresque , ob lentiorem motum, tardius diffi- 
pantur: quod fane maxime meretur animad¬ 
verti. 
Quum Apum Vermiculi plufculum accre¬ 
verunt j tunc totam, in qua locati funt, cel¬ 
lulam replere incipiunt, & femet in globum 
veluti convolvunt, Cani venatico, ad fomnum 
compofito , aut ifti Afellorum fpeciei limiles, 
qui more Echinorum fefe conglobant. Hac 
occafione hiftoriae reminifcor admodum ju¬ 
cundae. Quaedam noftrarum ancillarum plu¬ 
rimos aliquando in horto noftro Afellos, difto 
modo contraftos, offenderat ; quumque opi¬ 
naretur fe quandam globoforum Coraliorum 
fpeciem inveniffe, continue filo eos infe- 
rere adgrediebatur: at faftum ita, ut Animalcu¬ 
la ifthaec, quae prae timore femet adeo con¬ 
volvunt, & mortua fimulant, larvam depone¬ 
re coaéla mox motum fuum refumferint: quo 
vifo tam vehementer percellebatur Ancilla, 
ut, Afellis omnibus una cum filo abjeótis, al¬ 
tum vociferans aufugeret. 
Quodfi fub hoc tempus e fua cellula pro¬ 
trahitur Vermiculus 5 fubter hunc in fundo cel¬ 
lulae repofita invenitur flavefcens quaedam ma¬ 
teries , confiftentiae nonnihil fpiffioris , quae 
Vermiculi excrementum eft. 
fchiet i wel fomtyts agt en negen maanden komt 
te vereyjfchen, het welk als dan gefchiet, wan¬ 
neer deefe vergroejièg in de Herfmaanden komt te 
gebeuren, waar op foo dan de Winter volgt, het 
Dier ken voorts Jonder be wee ging leggen blyft, de¬ 
welke het niet eer en hernee?nt, voor al eer den tyt 
en hette weer in fyn bloey is , ende daar voetfel 
voor het Dier, ende fyne toekomende Jongen ge - 
reet is. Door deefe reeden Jlerven ook vele foorten 
van Infetten in ’t laaft van ’t jaar foo rafch 
niet, als zyvjel hooger in de Somer,en door de hit¬ 
te doen. Waarom ook de Kapellekens van de Sy- 
wurmen, als fe laat in ’t jaar veranderen, wel 
by de fes weeken by my geleeft hebben ; naa dat 
haar Eyeren gelegt waaren, dat een rare obfcrva- 
tie is. Siet foo veel kan de kou ende de warmte 
omtrent deze Dierkens te weeg brengen , zo dat 
het fchynt,dat de warmte haar leeven ende de kon 
haar dood is •, gelyk ook de dood niet als een ophou- 
ding van de natmrlyke beweegingen is. Maar in 
de bygebragte exempelen , doet de kou deefe Dier¬ 
kens langer keven, door dat haar leevens kragten 
en vogtigheden langhamer beweegt worden , en 
trager vervliegen , dat feer aanmerkelyk is. 
£' 
Als de Wurmen der Byen grooter fyn geworden, 
foo beginnenfe het ganfche Huysken , daar fe in 
gelegt fyn, te vervullen, ende komen haar geheel 
rond in een te rollen , even als een Windhond dis 
Jlaapt, ofte als dat foort van Pijfebedden, dat Jig 
als een Egel in de ronte te famen trekt. Hier 
van fchiet my een Hiftorie in, die feer vermaaklyk 
is: een van onfe dienftmaagden, dewelke veel van 
deefe te famen gevouwe Pijfebedden, in onfen Hof 
gevonden hadde, die heelde haar in een foort van 
ronde Csralen te hebben ontmoet; waarom fy defelve 
aanftonds aan een draat begon te rygen. Het welk 
de Dierkens haare geveinjtheid deed verliefen , ende 
haar beweeging alfoo herneemen, dat de dienjl - 
maagt foo verbaafb maakte , dat fe die alle met 
den draat van haar geworpen hebbende , het op een 
loopen en fchreeuwen ftelde. 
In deefer tyt, als men de Wurm uyt fyn Huys¬ 
ken trekt , foo fiet men een geelagtige fubjlantie 
ivüt dikagtig van confiftentie op de grond van fyn 
celleken onder hem leggen, dat fyn vuiligheid is. 
In- 
