BIBLI A NATURAE. 
439 
hae pauca tantum Ovula pariant, fimulque nier der Mujfchen , met opgevangén Infert en té 
una cum Mafculis evolent, Infefta alia aucu- voeden, want daar fyn niet als twee foorten van 
pandi ergo , quibus , more Paüerum , fuam 
alarit prolem: neque enim heic plures, quam 
duae fpecies , Mas videlicet & Foemella, in 
uno domicilio dantur. An vero inter haec 
Animalcula Mas quoque, fobolem nutriendi 
gratia, evolet, adeoque haud, uti Apum Ma- 
fculüs, a labore immunis fit; id equidem ha- 
dtenus tam exadte non obfervavi: quanquam 
interim mininae dubitem , quin Mafculus iti¬ 
dem nutriendo foetui operam conferat: ut enim 
Crabrones longe minore funt, quam Apes , 
numero; ita tamen quandoque vel 1500 Foetus 
habent nutriendos. Arguo haec ex Vefparum 
quodam nido five Vefpeto, quod adfervo , in 
quo vel plures etiam funt domunculae , Pro¬ 
lium vero, Ovulorum , Nympharum & Ver¬ 
mium infinitus quafi numerus reperiebatur. 
Mas hic Crabronum pariter, uti Apum Mafcu¬ 
lus, Aculeo caret. Ita ex paucis hifce exem¬ 
plis elucefcit, quanta in Infedtis obfervan- 
da dentur miracula , & quam ardentes nobis 
ftimulos ad amplificandam DEI gloriam admo¬ 
veat eorum fcrutinium. Nam Ille facit res 
magnas, adeoque impervefligabiles ,& mirabi¬ 
lia, adeoque innumera. Job. 9. 
Quod autem Vermes five juvenculos Apum 
Foetus enutriendi provincia folis revera Apibus 
operariis vulgaribus fit demandata, & quod 
harum omnia Rudia eo duntaxat collineent, 
eximia ifthaec clare docet obfervatio , quam 
peritiflimus quidam Apum Cultor, etiamnum 
in vita fuperfles, mecum communicavit. Sci¬ 
licet retulit is mihi , polle cefta quadam en- 
cheirefi infignem Foemellarum, quas Reges 
Vulgo vocant, numeruni procreari, atque hinc, 
unius anni ipatio, triplo quadruplove plura exa¬ 
mina prolici, quam alias frigidiori noflro fub 
climate fieri adfolet. Ita autem res peragitur. 
Menfe Aprili, ficubi Alveari inverfo obferva- 
veris, nonnulla Ovula , Vermes, aut Proge¬ 
niem in Foemellarum domunculis dari, Foe- 
mellam feniorem una cum Apibus aliquot exi¬ 
me, inque Alveare aliud feorfim repone: fic 
hae de novo femet in hoc Rabilient, cellulas 
aedificabunt, femen figent, atque prolem ex¬ 
citabunt, Aliquo deinde pofl tempore primum 
Alveare rurfus perluftra; & fi recens exclufam 
Foemellam quandam , de feminibus ante in 
Alveari reliditis natam,ibi deprehenderis, hanc 
itidem, fupra difto modo, inde exime , atque 
cum Apibus aliis fociatam peculiari immitte 
Ah 
in een woning. Evenwel of het Manneken daar 
al meede tot voeding der Jongen uytvliegt , ende 
alfoo van den arbeit niet verfchoont is , als het 
Manneken der Byen , dat en h'êh ik nog foo eygent- 
lyk niet ondervonden: hoewel ik egter niet en 
twyfel, of het Manneken voet de Jongen meede, 
ende dat door reeden, van dat de Horfels op feer 
verre na, foo veel in getal niet en fyn als de Byen , 
hoewel Je egter wel ipoo Jongen fomtyts te voe¬ 
den hebben. Dat ik oordeel nyt een nejl i 
dat ik van defclve bewaar, waar in meer ge¬ 
tal nog van Huyskens fyn , en waar in als een on- 
eyndig tal jongen waar en, als ook Eyeren , Popkens 
en Wurmen. Dit Manneken onder de Horjfels, 
heeft als het Manneken der Byen meede geen An¬ 
gel. Siet foo uyt deefe weynige Jlaalkens blykt , 
wat wonderen omtrent de InfeSten te obfervee- 
r en fyn, en wat een groot nut ons die onderfoe- 
Eng tot GODS eer meede brengt. Die groote din¬ 
gen doet, die men niet doorzoeken kan , en wonde¬ 
ren , die men niet tellen kan. Job c>, 
Dat nu alleen de opvoeding der Wurmen , of de 
Jongen Maden van de Byen, eygentlykhet officie der 
gemeene Werkbyen is, ende datje alleen met die fugt 
Jwanger fyn , dat blykt uyt deefe feer heerlyke on¬ 
dervinding}], my van een feer verfiandig Byenhou- 
der , nu nog in ’t keven fynde, medegedeelt. Te 
weeten, dat men door inventie een groot getal Wyf- 
kens , Koningen gèmeenelyk genoemt , kan voort- 
kweeken; ende af00 drie ende viermaal foo veel 
I'wennen op een jaar uanfocken , als wel ordinaris 
in deefe onfc koude Climaet gefchiet. Men gaat te 
werk aldus , namentlyk in April, als men ziet door 
het omberen Van de Korf, dat ’er eenige Eyeren , 
Wurmen of Broet in de huyskens der Wyfkens is , 
foo neemt men het ' oude Wyfkcn met eenige Byen 
daar uyt, die men dan een Korf apart geeft , en¬ 
de daar in dan verder haar colonie op nieuw laai 
bevejligen , hu'yskêns bouwen , faat fetten, énde jon¬ 
gen aanfokken. Eenigen tyt hier ha * als mén deh 
eerften Korf bejiende , aldaar eeh jong uytgebroeii 
Wyfken, van de faaden in de Korf gelaaten fiet 
voort gekomen te fyn, foo moet men dat daer meede 
op de gefeyde wyfe uytneemen , ende met Byen ver- 
Tt tt t fel 
