B I B L I A NATURAE. 467 
Tab. 
XIX. 
rig.i. 
tentafit. Imö Canes edam domefiicae , Feles¬ 
que, ut pulchre manfuaefactae fint, fuorum 
tamen Catulorum tradlationem femper quam 
aegerrime ferunt. En! Haec funt argumen¬ 
ta, quae pro veneni fiabiliendo ufu na'ura 
fuppeditat. At vero quod venenum potius , 
nec aliud quidpiam, hifce animalculis illum in 
ufum datum fit, ut fimul flominibus atque 
caeteris Animantibus per id noceant; & quod 
Aculeus eorum quoque, uti nonnulli exiftimant, 
eum in finem fit fabrefadtus, ut humano ge¬ 
neri ob hereditariam labem divexando infer- 
viat,- id fane infinitae contradatur DEI bonita¬ 
ti : haud enim vexat DEUS, fed tantum bene¬ 
fice caftigat i nifi cum peccatorum voluntarie 
commiflorum acervus fupra modum excrevit. 
Verum finio hifce diflertationem de Ape vul¬ 
gari; quum haud conceflum fit nobis. Divina 
opera humano noltro ingeniolo funditus excu¬ 
tere. Rem ipfam propofui, fitum , ftrudtu- 
ram, ufumque partium harumce , pro viribus 
meis, defcripfi & proprio marte delineavi. 
Poterunt igitur inaeftimabiles illae obfervatio- 
nes tamdiu nobis ufui efle ,■ donec DEO pla¬ 
ceat noilram Naturae hujusque operum cogni¬ 
tionem majore luce perfundere: hac enim via 
demum Naturae Architedlum quam facillime 
nobis cognofcere datur ; a quo contra magis 
magisque abducimur, fi noflris faltemratioci¬ 
niis indulgemus. 
Verum ordo, quem mihi praefcripfi, requi¬ 
rit, ut nunc Foemellae Anatomen exhibeam : 
Foemellae, inquam , quae uti alterum eft , 
quod in Alveari reperitur, difiinctum Animal- 
culum, ita per communem quendam errorem 
gloriofo Regis titulo fuperbit; quamvis ab aliis 
tamen potiori jure Apis Mater adpelletur. Ta¬ 
lem igitur hac in hiftoria nunc fervabo ordi- 
dinem; ut, quoniam Foemella multas partes 
cum Ape vulgari communes habet, folummo- 
do illas defcribam , quibus vulgaris Apis de- 
ftituitur, aut &. nonnullas alias, quas in Foe¬ 
mella clarius confpicere mihi licuit. Inter has 
primo loco recenfeo Cor a a ; qui tubus eft fa¬ 
tis validus & fibratus, oblongus, hic illic non¬ 
nihil dilatatus, ab uno corporis extremo usque 
ad alterum exporredtus, atque hinc flexuofus, 
tranfiens per angullam illam particulam five 
Fiftulam corneo-offeam, quae, tenui fimilis fi¬ 
lamento, Pedtus cum Ventre connedlit. Ad Cor 
illud in Abdomine, utpote in quo praeprimis 
optime confpici id potell, detegendum re¬ 
quiritur, ut Annuli Abdominis corneo-olfei fub- 
tili 
En de Huishonden en Katten , hoe feer fy gewent 
fyn, die neernen altyt het handelen van haare Jon - 
gen feer kwalyk op die tyt. Siet dit fyn al de re¬ 
denen , die men uyt de natuur kan haaien , van 
het gebruyk des venyns. Maar waarom fy nu 
hier juyft venyn toe hebben , en de Menfchen en de 
Dieren foo plaagen, en of haar Angel daar toe ge- 
fabriceert is , als fommige meenen , om de Men- 
fchen te torment eer en , van wegens haare erjfely- 
ke misdadigheid , dat loopt tegens de goetheÜ 
GODS aan, die niet en plaagt , maar wel ten 
goede kajlyd, ten fy de vloet der vrywillig begane 
fonden de overhant heeft . En aldus fal ik de ver¬ 
handeling der gemeene Byen befuyten, alfoo het ons 
niet toe ft aai, met menfchelyke redenen de God- 
delyke werken uyt te pluyfen. Ik heb de faak fel- 
ver voorgeftelt , en de Jituatie , de ftnictuur , en 
het gebruyk defer deelen , na myn bequaamheid be- 
fchreeven en felver afgebeelt, welkers onwaar'deer- 
lyke ondervindingen , ons foo lang fullen kunnen 
dienen, tot dat het GODT belieft, een grooter ligt 
en kenniffe van de Natuur en haare werken ons 
te geeven. Dat fal ons het bekwaamfte haar Ma¬ 
ker doen kennen , daar anders onfe redenen Hem 
fouden doen verliefen. 
Maar het is nu tyt, om op de beloofde order de Ont- 
leeding van ’t JVyfken, als het tweede kennelyke 
Dierken in de Korf , ende met den glorieufen naam 
van Koning door een algemeene dwaling vereert ; 
(hoeveel het andere eygentlyker de Moeder bye noe¬ 
men ) voor te ftellen. Hier omtrent nu fal ik dee- 
fe order onderhouden , te weeten , alfoo veele van 
haare deelen met die der gemeene Byen over een 
komen , dat ik daar alleen in fal befchryven die 
deelen, die de gemeene Bye niet en heeft , of eenige 
andere, die ik aldaar klaarder gefien hebbe . Waar 
onder ons eerft voorkomt , het Hart a a, dat een re¬ 
de lyk fterke ende fibmfe camel is, langwerpig , 
hier en daar een weinig gedilateert, ende van het 
eene eynde van het lichaam tot het ander'e doorgaan¬ 
de , foo dat het felve pajfeert en fig huygt, door 
dat nauwe hoornbeenagtige deelken of pypken . hei 
welk ah een fyn draatken fynde de Borft aan den 
Buyk fmenbegt. Om dit hart in den Buik, daar 
Cc cc cc hê 
