BIBLI A 
arduam effe hanc quaeflionem , & explicatu 1 
perdifficilem. Neque aliud quidpiam refponfi 
ad hoc interrogatum dare fcio, nifi, quod exi- 
flimem, primum ictum, quem Infeóium, ma¬ 
ter, plantae, fru&ui aut folio, cui immittere 
Ovum conatur, infligit, vera flt caufaTuber- 
culi poft&a nafcentis, qualicunque demum mo¬ 
do figurati» Nonne hac ratione Peponibus, 
aliisque frudlibus & arboribus , fubulae ope , 
litteras & chara&eres incidimus , quorum ve- 
ftigia, paullatim humoribus intumefcentia, mi¬ 
rabiliter ultra communem fuperficiem fefe ef¬ 
ferunt? t 
Haud tamen autumo, cafu fortuito per fim- 
plicem duntaxat iftura id effici:imo vero prae¬ 
via Naturae defignatione, quae voluit, ut pro¬ 
creatio horum Inferiorum, atque Tubercula,iis 
nutriendisjinfer vientia, hoc tantum, nec alio or¬ 
dine fierent & provenirent. Unde etiam omnium 
horumce Animalculorum generatio plane regu¬ 
laris elt, neque ulli mutationi fortuitae obno¬ 
xia. Magnus Harveus in fuo de Generat. Ani¬ 
mal. Libro affatim quoque demonflrat, quan¬ 
topere iótus ,unoeodemque externo inftrumen- 
to inflirii, inter fe differant; dum expertus ait: 
„Carnem ipfam ictum venenatum a non venenato 
„ diflinguere: & porro pergit: ideoquc conjiringit 
j ,/efe 8 denfatur, inde tumores 8 phlegmones ex- 
„ citantur. IpfetJiet aliquando,experiendi caufa, ma- 
„ num acu pupugi, mox eandem acu-dente Aranei con- 
„ fricans, manum alio loco perforavi , nec potui 
„ quidquam difcriminis inter has duas punctiunculas 
„ innotefcere . Erat tamen, in cute quod difcerneret, 
„ quippe eodem loco, ubi venenata punctio contigerat, 
„ fubito fefe m tuberculum contraxit. Ex quis 
inficiari aufit, fenfu praeditas effe plantas ? 
Crediderim fane , eas manifeffa fenfus indicia 
exhibituras fore , fi modo Mufculis gaude¬ 
rent ; quippe quorum deferius faltem impedi¬ 
re videtur, quo minus plantae fuam fentiendi 
facultatem nobis offendere queant. Patet hoc 
in celebri illa Herba dirita Senfitiva * cui qui¬ 
dem omnino putem datam effe certam quan- 
dam Mufculorum fpeciem, qiiorum ope fuos 
ea ramulos, fere inftar brachiorum, extendit 
atque contrahit. 
Quantum ad horumce Tuberculorum , quae 
nunquam , . nifi Animalculis intus nutrien 
dis foeta, in plantis proveniunt, varias figu- 
ras adtinet; exillimo equidem , eas a va¬ 
rietate irius , quo Animalcula plantas perfo¬ 
rant , 
NATURAE» 737 
beantwoorden. En ik kan ddar niets anders op 
f eggen, als dal ik oordeel, dat de eerfle fleek , 
die het moeder Dierken in de plant, de vrugt of 
het blad doet , daar fe haar Ey in leyt, dat die 
de waare oorfaak is van het volgende gewasken, 
van wat fatfoen bet fou mogen weefen. Op de 
wys, als men met een priem de Pompoenen , en an¬ 
dere vrugten en hoornen , letteren en cbaracters in 
fnyt , de welke in drukfelen met der tyt door vog- 
tigbeeden op gefwollen worden, en feer wonderlyk 
boven de gemeene vlakte verheeven , 
, Niet dat ik oordeel, dat dit toevallig , en alleen 
door de fvnple ft eek gefchiet, maar door een voor- 
befchikking van de Natuur, de welke gewilt heeft$ 
dat de voort teeling ende uytwaffen , tot de voe¬ 
ding van deefe Dieren, op, deefe order fou gefchie- 
den en voort komen, en niet anders. ,, En daar 
om foo is ook de voortteelïng van alle deefe Dieren 
heel regulier , f onder de minfte accidentele verande¬ 
ring. De groote Harveus, die betoont ook genoeg 
in fyn Boek de Gener . Animal, hoe feer de ft eek 
van het eene en het felve uytwendig injlrument ver- 
fchilt .feggende door ondervinding: „ dat het vleefch 
„ felfs de fenynige fleek van de niet fenynige on-? 
„ dericheyd, en vervolgt hy derhalven fluyt het en 
„ verdikt fig, waar door de brandige gefwellen 
j, veroorfaakt worden. Ik heb felfs fomtyts, om 
,, dit te beproeven, myn hand met een naaide 
» geftooken, aanflonds daar op defelve met de 
„naald-tand des Spinnekops vry vende, heb ik 
„ myn hand op een andere plaats doorflooken, en 
„ ik kon geen onderfcheyd altoos tuffchen deefe 
5, twee fteekjsns gewaar worden ,• daar was even= 
3, wel iets in het vel, dat het onderfcheyde, want 
„ op die plaats, daar de venynige fleek gefchiet 
j, was, trok het fig fchielyk famen tot een puyfl- 
„ ken. ,, En wie f al durven lochenen, dat de plan¬ 
ten geen gevoelen hebben, dat ik felfs geloof, dat 
fe gewijfelyk f ouden betoonen, indien fy maar fpie- 
ren hadden, door welkers gebrek alleen fy haar 
gevoelen niet en kunnen betoonen ’. gelyk dat con-. 
trarie blykt in dat vermaarde kruydje roer my 
niet, dat ikfekerlyk oordeel, een manier van fpic- 
ren gegeeven te fyn , waar door het fyne takken ; 
gelyk ah of het fyne armen waaren,uyt en famen » 
trekt. 
Wat de verfcheydentheid van de figuur en der 
gewaffen aangaat, en die, f onder dat daar Dieren 
in gevoet woiden, nooit op de planten en verfchy 
nen, daar van oordeel ik , dat de verfcheydentheid 
van de fleek der Dieren, waar me ede fy de plan- 
Aa aa aa aa a % 
