§4-8 
experimentum fpeciatim 
dum efl, quidnam in Corde eveniat 
dilatatur; & quid obtingat dein, ubi id fe rur- 
fus contrahit. In Cordis dilatatione diftin&iffi- 
meobfervamus, quod Auricula lefe prius con¬ 
trahere incipiat:quod dum fit,aërem fico inde 
exprimi, atque in Cor protrudi cernimus. Quo 
tunc efficitur , ut Cor notabiliter difpandatur, 
& tanquam bullulis veficulisque plenum femet 
in fiphone exhibeat: quin pallidius etiam, pel¬ 
lucidum, & in fpeciem inaequale id tum reddi¬ 
tur: quod quidem inde proficifcitur, quia fibrae 
ejus motrices& columnae carneae haud usque¬ 
quaque aeque craflae funt; ut hinc, quae inter 
columnas dantur, Cordis partes aliae aliis plus 
ab impulfo aere diftendantur. Sic tandem 
confequitur, ut aquae guttula, in tubulo vi¬ 
treo haerens, furfum moveatur. 
Quando autem fibrae Cordis motrices fefe 
rurfus contrahunt. ■ tunc primo cernimus, Cor 
fefe conflringere , & minus fieri: mox dein 
aërem viciiïimex eo in Auriculam premi ob- 
fervamus : quo facto ltatim Cor rubicundius 
& opacius redditur, atque in fe ipfum coiens 
aequalem denuo faciem prae fe fert. Quum 
autem Cor eo tempore omnem, qui ante in 
cavum ejus intrufus efl, aërem haud queat in 
Auriculam repellere; ideo fibrae ipfius motri¬ 
ces vi tam enormi fefe invicem conflringunt, 
ut aër quoque , intus contentus, tum con- 
denfetur. Unde fequitur, ut guttula aquae, 
quae in vitrei fiphunculi tubulo haeret, deor- 
fum prematur } quandoquidem Cor tunc mi- 
Eus in volumen elt coaótum. 
Hoc ipfum vero etiam obtinet in Corde , 
quod naturaliter Sanguine repletum efl;: cum 
enim id, in diaftole fua, a Sanguine difpandi- 
tur; tunc aërem ambientem afpellit: quando 
autem femet rurfus contrahit, & Sanguinem 
ex fe protrudit > imminuitur , aërique ex¬ 
terno ea proportione, qua in fe ipfum cogi¬ 
tur, locum cedit: quod quidem probe anim¬ 
adverti meretur} quia in vivente Animalculo 
perquam manifeite confpicuum elt. Imo San¬ 
guis pariter aliquam patitur condenfationem; 
quando a Corde circumcludente fortiter pre¬ 
mitur, & vi expellitur: contra autem denuo 
aliquatenus rarefcit; cum Cor a Sanguine re¬ 
cens intromilfo dilatatur: ut adeo naturalis 
ifthaec Cordis Sanguinisque a£tio a&ioni Cor¬ 
dis atque aëris in memorato experimento hac 
quoque dote refpondeat. Forte tamen obje¬ 
cerit quispiam, quod naturaliter, in vivente 
Ani- 
Hert gebeurt, wan* 
neer het fig dilateert , en dan ook wat daar gefchict, 
als het Jig weer contraheert. Omtrent de dilatatie 
van het Hert foo fiet men heel diftinïï , dat het 
Oorken fig eerjl begint te contraheer en: waar op 
men voorts de lugt daar fiet uyt bewoogen te wor¬ 
den , en in het Hert overgevoert. Het geen te weeg 
brengt, dat het Hert merkelyk uytgefipannen wort , 
en fig in de Spuit vertoont, als of het vol belkkens 
en blaaskens was , en ook foo wort het bleekcr, door- 
lugtig , en ongelyk van facie , dat fiyn oorfipronk 
neemt, om dat de beweegende Vefiels en vleefigepylaar- 
gewyfie draaden overal niet even dik fiyn, waar door 
de eene plaats van het Hert , tufifchen de pylaarge- 
wyfie draaden , meerder door de ingeperjle lugt uyt' 
gefiet wort , als de andere : waar op dan volgt, 
dat het droppellen water in het glaafie pypkenfyn- 
de, opwaarts bewoogen wort. 
Maar de beweegende Vefiels van het Hert, fig 
weer fiamentrekkende , foo fiet men eerjl, dat het 
Hert Jig filuyt endekleender wort : voorts fiet men, 
dat het de lugt weer in fiyn Oorken perfi, waar op 
het ter [tont roder en min doorfichynende wort , en 
in fig fielfs intrekkende fig weer van een gelyke fa¬ 
cie vertoont. En alfioo het op die tyt al de lugt, 
die daar binnen in geblafen is geworden , niet in 
het Oorken kan perfijen , Jbo Jluyten Jyne bewegende 
Vefiels haar foo ongemeen fierk in malkander en , 
dat fielfs de lugt , die daarbinnen in is, op die tyt ver¬ 
dikt wort. PVaar op dan volgt , alfioo het Hert nu 
minder plaats befiaat, dat het droppellen water , 
dat in het Pypken van het glafie fipuytken is , neder¬ 
waarts gedrukt wort. 
En dit fielve heeft ook plaats in het Hert , dat 
natmrlyk met hloet gevult is geworden, ’t geen de 
omringende lugt wegfioot , als het in fiyn dilatatie 
door het hloet wort uytgefipannen: en als het Jig 
weer fiamentrekt, en het hloet uyt) fig floot,foo wort 
het verkleent, en het wort van de lugt naa propor¬ 
tie foo veel ingevolgt, als het in fig felven intrekt: 
daar wel op te letten is , alfioo het feer Jigtbaar in 
het keven is. Ook verdikt fig het hloet eenigfins, 
wanneer als het Hert ,fig f elven daar filerk omtoe¬ 
trekt , en het met ge welt uitdryft. En als wee- 
der om het Hert, door het nieuw ingejlorte hloet, 
ge dilateert wort, foo wort ook het hloet eenigfins 
verdunt: waar meede dat defe natuurelyke a£tie van 
het Hert en het hloet , met de ahtie van het Hert 
en de lugt in dit experiment, over een komen. En 
hoewel men fou mogen tegenwerpen, dat ’er natuu- 
relyk in het leeven geen lugt tot het Hert nadert , 
nog dat defelve daar van weg gejlooten wort; foo 
hlykt 
JOANNIS Sf AMMERD AMM1I 
mine animadverten- te merken , wat daar in het 
cum id 
