4^2 f O A N N I S SWA] 
certiffima principia.” Poflea vero in Exerci¬ 
tatione quadragefima quarta fic loquitur. ,, Qua- 
,, re haud mirum efl, plurimos errores , ab ulti- 
„ ma antiquitate unanimi confenfu traditos, 
,, ad noflxa ufque tempora defcendiffe: viros- 
„ que, alias ingeniofos, egregie hallucinatos 
„ eiTe; dum fibi abunde fatisfadhim arbitran- 
„ tur, fi ex aliorum libris fapiant, & do&o- 
„ rum virorum fententias in memoria habeant. 
„ Equidem , qui hoc pa6to, veiuti ex tra- 
„ duce (ut fic dicam) philofophantur• haud 
„ melius fapiunt, quam eorum libri, quos pe- 
„ nes fe fervant. 4 ’ 
Simili ratione magnus etiam Cartefms , to¬ 
tam aetatem fuam in eo collocare animatus, 
Ut Philofophiam Theoreticam , in Prafticam 
commutando, tam inventioni variarum artium, 
quam vitae fanitatisque commodis aptaret • 
animadvertens interim , vitae forfan brevita¬ 
tem atque experimentorum penuriam fibi in 
exfecütione propofiti hujus effe obdituras $ per- 
ipicacioris ideo ingenii Homines quam fidelifii- 
me adhortatur,ut, pro fuaquisque facultate,in 
experientia efficaciffime promovenda omni Itu- 
dio elaborent. Quem in finem Differt. de 
- Meth. ita differit. „ Cum autem propofuerim 
„ totam meam vitam collocare in fcientiae ad- 
„ eo neceflTariae invelligatione , & inciderim 
„ in viam, quae mihi talis videtur, ut, fi quis 
„ eam fequatur, haud dubie ad optatum fi- 
„ nem fic perventurus, nifi aut brevitate vi- 
„ tae aut experimentorum defedlu impedia- 
„ tur: judicabam nullum melius elle adver- 
,, fus duo ifta impedimenta remedium, quam 
„ fi fideliter publico communicarem id omne, 
,, quantulumcunque effet, quod reperiffem, 
„ & praeclara ingenia incitarem, ut ulterius 
„ pergere contenderent, fingulique, quod in fua 
„ facultate efiet, adexperimenta facienda con- 
„ ferrent, atque etiam eorum omnium, quae 
„ addifcerent, publicum particeps facerent, eo 
„ fine, ut ultimi incipiendo ubi praecedentes 
„ defiiffent, & ita multorum vitas & labores 
„ conjungendo , omnes fimul longius progre- 
a , deremur,quam finguli privarim poffent. Quin 
,, etiam de experientiis obfervabam, eas tanto 
3 , magis neceffarias effe , quanto quis majorem 
„ notitiam elt adeptus. 
Quin Illullris etiam ac Celeberrimus Robcr- 
tus Boylt, qui admirandis fuis fcriptis ab orbe 
univerfo gratiam inivit, non folum totus fem_ 
per 
MMERD AMMIÏ 
„ ondervinding t een algemeene reden , lepctalingen , 
55 en de grootfte of gemeenftejtelregels , de allerfê- 
„ kerfte beginfelen van kennis. ” Ende naderhand 
infyn vier m veertigfte oefening. „ Wmroni 
„ het geen wonder is , dat de meefte dwalingen , 
,, van de laatjïe oudheyd ecnjlemmig over geleverd , 
„ tot onfe tyden toe af ge daalt fyn, en dat Mannen, 
„ anderfins verftandig , braaf gemijt hebben, ter- 
55 wy/ fy fig overvloedig voldaan rekenen , als fy 
„ ■uyt de boeken van andere maar wys worden , m 
„ de gevoelens van geleerde Mannen in het geheu- 
„ gen hebben . Waarlyk, die op die wys , als by 
„ overlevering (om fo te fpreeken ) philofopbeer en, 
,, die fyn niet wyfer, als de boeken der geener, wcl- 
„ ke fy by fig bewaaren.” 
Soo bevinden wy verder, dat den groot en Car- 
tefius, voorgenoomen hebbende fyn geheele leven 
te befieeden , om de befchouwende ofte de befpiege¬ 
lende Wysgeerte , foo tot vindinge van verfcbeydene 
kunften , als tot nut van het keven ende de gefont- 
heydfm een werkende te veranderen; maar Jende , 
dat mogelyk het keven ende de er Parenthee den 
hem hier toe Jonden ontbreeken j de voortreffelykè 
verjlanden, om yder na haar vermogen , de onder¬ 
vindingen ten uyt erf en voort te fetten , getrouwelyk 
aanport. Syne woorden (Differt, de Meth.) luyden al¬ 
dus. „ Maar terwyl ik voor genom cn heb myn ganfche 
„ keven tot het onderfoek van Joo nodig een kennis 
„ •over te geven , en op een weg gekomen ben,welke 
„ my fo toefchynt , dat indien iemand die Volgt, hy 
„ buyten twyjfel tot een gewenfcht eynde komen fal t 
„ tenfy hy door de kortheyd des levens, of gebrek 
„ van experimenten belet worde: oordeelde ik, dat 
„ 'er geen beter middel was tegen deefe twee belet * 
„ felen , als indien ik getrouwelyk aan het gemeen 
„ mededeelde alk het geen, hoe weynig het dan 
„ -ook was , ik gevonden had, en treffelyke verftan- 
„ den aanfpoorde , dat fy verder fogten te komen, en 
} , elk, ’t geen in hunne magt was , tot het doen 
„ van experimenten toebrengen , en ook het gemeen 
„ deelagtig maakten aan alles ’t welk fy leerden , 
,, tot dat eynde, dat de laatfle beginnende, daar de 
„ eerfte uytgefcheyden waren, en fo de'levens en 
,, den arbeyd van veele famenvoegende, alk te ge- 
„ lyk verder Jouden komen , als elk voor fig felven 
,, doen kan. Ja felfs merkte ik aan omtrent de on - 
„ der vindingen , dat fy fo veel te meer nodig wa- 
„ ren , als iemand grooter kennis verkreegen had, 
Soo bevinden wy Verder, dat den nemntgligeii 
ende Edelen Heer Robertus Boy ie, dewelke doof 
fyne verwondeflyke fchriften de geheele weerelt ver¬ 
ben- 
