joS JOANNIS SWAMMERDAMMIl 
nitar, qaae binas ipfum in partes difpefcit. 
Cum Semen denique plenam ad maturitatem 
pervenit j Folliculus tandem, qui haftenus lim¬ 
pidam prae fe ferebat albitudinem, ex falco ni¬ 
gricans evadit-. 
Quando igitur Grana perfecte maturuerunt, 
Funiculusque, extenfae inflar chordae,arefcen- 
'i'ab.LIII. do contraólus eftj tunc vi quadam elaltica hic 
l ig. ii. I: b. fefe tandem in lineam reólam exporrigit hjj , 
ficque Folliculum in duo hemifphaeria pulcher- 
iiiu r ] me diducit iiii: quo fit, ut Semina intus 
contenta cum impetu quodam inde per aera dis¬ 
jiciantur. Videre tum fimul licet, Folliculi ca¬ 
vum nonnullis veluti diffepimeruis in Joculos, 
quibus Semina inhaefere, interliin&um effe. 
Quae hadleniis dixi, Vir Excellentiffime! 
clare ac diltindte confpicere licet; fi Semina 
ifthaec, fub finem aeftatis, microfcopii ope ex¬ 
animantur. Quum enim id adturo opus fit ca¬ 
put ad ea propius adihovere •, mukoties mihi 
videre contigit, ingentem tum harumce Silicu¬ 
larum numefum, vi Funiculi femet extenden¬ 
tis, diffiliiffe: quandoquidem oris halitu cor¬ 
porisque calore Funiculus crispabatur, qui mox 
dein Semen ex apertis Siliquis huc illuc per ae¬ 
ra difplodebat. 
Quantum ad magnitudinem illius Folliculi, 
quo Semina Filicis continentur; difficillime 
hanc exprimere nativam licet: minutiffimo enim 
veluti pun&o, quod nudo oculo vix ac ne vix 
quidem percipi valet, fimilis elL Imo vel 
fubtiliffimo etiam penicillo tantae exilitatis pun- 
élum papyro aegre imprefferis. Semina au¬ 
tem, quae eo reconduntur, tam ffupendae 
parvitatis ac fubtilitatis funt, praefertim exfic- 
cata; ut vifus aciem prorfus fubfugiant. Plus 
quadraginta & unum ejusmodi Semina unico 
contenta Folliculo numeravi, praeter alia plu¬ 
ra, quae disjiciebantur. 
Quis jam, Vir Excellentiffime ! Germen , 
Corticem, Folia futurae Filicis,hoc in Semine 
demonflret: prout in aliis quidem Seminibus 
fieri potefl ? Sane nemo. Quapropter verum 
heic fpecimen infinitae artis fuae, omnibus 
numeris abfolutiffimum , nobis proponit 
Summus Conditor, cujus refpeclu quaecunque 
Apellis lineae, omniaque ingeniorum humano¬ 
rum acumina,pro fatuis merito putari debent: 
quemadmodum judicia humana vel tum quoque 
fuam manifellant vanitatem, quando Filicem 
Granis feminalibus carere infipienter perhi¬ 
bent. 
Veram iflius Seminis figuram nunc itidem 
dc- 
Spleet , die haar in twee deden verdeelt. WaHHeif 
nu het Sctad fyn velle rypheyd heeft , foo vertoont 
haar het Blaasken ten laatjle bruynfmrt: hoeveel 
fy ander fint s van een doorlugtige witte couleur is. 
Op die . tyt dan , wanneer de Saden ryp fyn, en 
het Blaasken door \\de droogte , ah een uytgerekte 
Snaar gecontraheert is geworden, foo rekt fy haar 
eyndelyk, door fekere veerige kragt in de regtte open 
h h , en het blaasken word feer fraay in twee dee- 
len verdeelt iiii, waar door dan het Saad met ee - 
nig geweld door de lugt verfpreyd word. En men 
feet ook, dat het blaasken van binnen in fyn holte 
ah eenige verdeelingen hefit, daar het Saad heeft 
geleegen. 
Dit kan men klaar en diftinct onder een vergroot¬ 
glas fien myn Heer , wanneer men dit Saad in de 
naa Somer exdmineert , Want alfoo men met het 
hooft daar dan digte by komt, foo heb ik meenig- 
maal ondervonden, dat een groot getal van defe 
Saadkokers, door middel van haare nytrekkende ton- 
hens , kwamen open te fplyten; door dien de aafiem 
en de warmte van het lighaam het touken kwam 
te doen opkrimpen , en het Saad uyt de geopende 
Saadkokers hier en daar in de lugt te werpen. 
Wat de grootte belangt van dit blaasken , die 
hel Saad der Varen begrypt ,defelve kan feer fwaar- 
lyk na het leeven afgebeelt worden , alfoo fy maar 
ah een kleen punt is , dat het gefigt maar effen fien 
kan: ja het alderfynjïe penceel, dat kan feer kwa - 
lyk foo een fyn punt op het papier maaken. Maar 
de Saden die fy bevat, defelve fyn t'eenemaal on- 
figtbaar, foo admïrabel kleen en fubtiel fyn defelve , 
voornamelyk nu fy gedroogt fyn. Over de een en 
veertig Saden heb ik in een Blaasken getelt, bebal- 
ven nog veele andere die wegfprongen. 
Wie fal nu het Spruytfel, de Bafl , en de Bla¬ 
den van de toekomende ■ Varen in dit Saad vertoonen 
myn Heer ? gelyk men wel in andere Saden doen 
kan: voorwaar niemant. En daarom is dit een 
waaragtig pronkfiuk der Werken van onzen GOD, 
waar voor alle linien van Bpelles, en alle de fpits- 
vindigheden der mcnfchelyke Verflanden, voor een 
Sotheyd moeten geagt worden , gelyk ook de men- 
fchelyke Oordeelen haare vaniteyt vertoonen, wan¬ 
neer fy foo onwetent feggen, dat de Varen geen 
Saden heeft. 
Wat de waare figuur van dit Saad belangt, dat 
is 
