Be 4" coequeufe 
fduft fe cafuru 7 nolebat tatu mtfer erat ooledo quitu* 
itare uolebauaut tlto iuftio: erat quatu? Itare uolebat z 
quo erat iuftio: eo oebebat efle felicioz.ergo fi nolendo 
pjefctebat fe cafurum taco erat imferio: quato oebuit ef 
fe felicio: qb non oftendit.CJtem ibide eit % aliud qb 
mii?i oftedit nullo modo eum ante fua p:cfciuifie puari 
cationem/illepe aut coacti putautfiet autlpotaiieaj.S* 
nec ullatenus erat vndefe cogi aliquido fufpicaref ne 
qjdiuuoluitmueritatepfeuerare nullo modo putauit 
fe fola uolutateillam oeferturti.Cum enim rectam uo' 
lutate babuerit in bacipfa recta uokitatepfeuerare uolu 
it q? aliter recta non rutilet que ,ppter uoledo tenere pfe 
ueranter qb tenebat nullo modo video vude potmfiet 
uel fufpicart nulla alia accedete caufa fola fe illam defer 
turum uolutate.lBon igif iilu* fciuilfe oico q: pofiet nui 
tare uolutatem qua tenebar.fed otco non potuifle illum 
putaretq: aliquido omni alia celfante cauft fpote muta 
ret uolutate quam pfeuerater tenere uolebat.C” f ra/ 
tio 3 fnfelmi eit Ipec.Si fciutlfetaut peccafiet aut non.fi 
pjeuifa tata pena nulla indigetia z nulla re cogente pec 
eaflet tato magie penituilfet no ergo bec pfciena illi tp 
pediebat. 0 b fi non peccafiet aut fola uolutate non pec 
eafiet aut timore penetfedquonia peccatu non cauiflet 
folo amore iuiticie ipfo ope mimftrautt. i 5 i#o timore 
cauiflet non eftetiuftus qb eit cotra fnppofitu ab anfel 
mo.q: ipfe fupponit q? angeli ante cofirmatione iulti z 
in gfa fuerut.C" 0 ed ptra boc videf elfe q: pfcietia oei 
©emaloefircejcpzefcietiapotefle reuelatio ergocus oe 
na potuerttreuelare f>mo angelo cafnm fuum £musan 
gelus ipfutn potuit pfcire. C *£>:eterea querif utru ma 
fus angelus ante lapfum fciuertt fe no oebere oe flecti a 
bono in quo erat.fiBt videf q? ficantellectualts enim fu 
it nature cum intellectu oeifcumi ergo fciuit qd agedum 
7 qdnonagediierat 7 itafciuitno oebere Deflecti a bo' 
no in quo erat.CETScd tuc ulterius utrum fciuertt tata 
penam fequi oebere ad tale culpam fi fieret. £t videf qj> 
fic.fciuit enim eum efle iultu; z fic vnicuiq; p:o meritis 
retributum z per pfeques tatam pena talem culpam fe' 
cuturam.cril^zeterea quertf ulterius utrum angelus 
bonus confirmadus potuerit pfcire cafum mali angeli» 
£t videf q? fic. Omne enim expedies ad pnianedu in 
bono unie eft pfcire: fed aliena picula pfcita magis cau 
tum faciut ergo z utile eft ea pzefcire z oeus nibtl abftra 
jcit utilium ad ftadurn in bono ergo videf cp talem pfci' 
entiam oedit eis oeus. £t bec eade* ratiojpbat cp malus 
angelus oebuit pzefcire cafum fuum. Cifreterea non 
videf incoueniesqb anfelmus fupponit p:o tncouent 
enti.f.qr fi noledo ftare pjefciretcafum tuc iam mtfer ef 
fet ooledo fe cafurum z fic pena miferie ooloris pcedej 
ret culpam z fic puniret oeus ante peccatii.lboc inqj no 
videf incouenienstq: oicif in Job.no pecca ui z in ama 
ritudinibus moraf oculus meus. £t ons iefus cbaftus 
penam fuftinuit qui peccatu no fecit nec inuetus eft oo' 
Ius in ore eius.CSolutio confentiedum eft anfelmo 
q? angelus malus nec potuit nec ocb uit pfcire cafu* fu-' 
iim.CJHd pmum ergo qb ptra obycif oiceduj cp talis 
reuelatio effet fim ,ppbetiam pfctetie z comumcauoms 
que nunqjfine nroimplef arbitrio utotdt glofa fuper 
ilfcaifbeu.Crt :>:ererea fctetiaenim tollit mobilitatem 
fiue flexibilitate a libo arbitrio ficut Ibieremie iS°»iR.e/ 
pente loquaraduerfumgetem 7 aduerfum regnum ut 
eradices oeftruam z oifpdam illud.Si penitetiam ege 
rit gens illa a malo fuo qb locutus fum aduerfus ea:aga 
z ego penitetia fup malli qb ego cogitaui ut facerem ei 
z fubito loquar oe gete z oe regno illo ut edifice z piate* 
Illud.Si fecit malu in oculis meis ut non audiat uoce* 
meaipenitetia agam fup bono qb locutus fum ut facere 
ei.ftTSd id qb cofequeter querif cofentiedum eft cp p 
pter vigore intellectus fciuit fe oebere pmanere in bo-’ 
0.0 beclma 
66 
no (n quo fuit.CT^ld id qb ulterius querif rudet Miu 
felinus q? ejc rone iufttcie quam no ignorabat fciuit pe' 
nam oebere fequi culpmfed tn eadem pena tore fecutu 
ram no pfciuu.£t boc patet pluribus rombus quas ta 
git Snfelmus btjs uerbis.i^uia ficut cerni eft fe oebere 
puniri fi peccaret ignorare no potuit ita q: pimiretur.fi 
peccaret fcire no oebuit q: eni* ronalis erat potuit itellP 
ge qm iufte fi peccaret puniref.S* qiu iudicia oei abpf 
fus multa z inueftigabiles vte eius nequit copzebedere 
an oeus faceret qb iufte facere poflet.S, z fiqs oicat q> 
nullatenus potuit credere oeii creatura,fuarn ,ppter p:o 
p:iam culpa oauaturii quam tita bonitate fecerat pfer' 
«m cum nullu ejceplu iufticie ulcifcetis in iufticia pzecef 
fiflets cerni eetnume^ in quo illi facti erat qui oeo frut 
oeberet tita faptetia ee pfcini ut ficut nibil fupfluii l?abe 
bat ita (inuliter pfectus eflet.Hlec tam pdaru* opus oei 
epaliqua parte pmafurii impfectummec ulla rone fcire 
pottuffet fi bomo iam factus erat oeii bumana naturam 
p:o angelica uel angelica p:o bumana fi caderet fubftk 
tuturti fed potius utraqj in id ad qb facta erat p:o fe no 
p:o alia reftituturii.aut fi factus nodum erat bomo mub 
to mitius ad fubllitutione alterius nature putaret illum 
efie facicdum.Si inqj boc aliqs oicat que incotienietia 
eft quafi oicat niftla.CTSd ftlud qb ulterius querif ut? 
bonus angelus potuerit uel oebuerit pfcire cafum ma' 
li angeli.aftefpodet anfelmus q? no fic oices.qp no pof' 
fet nec oeberet ptenere penam quam pfciuifiet.ficut er' 
gofolus amo: iufticie ita folum odium pene fufFiceret 
ad nonpeccadum.Btiasigif babuilfetcaufas non pec 
eandi.vnambonefta.alteramno boneftam siitutilem 
fcilicet amorem iulticie:z odium pene.inam no bone' 
ftuin eft folo odio pene no peccare: z ad no peccadum 
inutile eft odium pene ubi folus amo: iufticie fufficit z 
laudabilio: eft iufticia feruata ex folo amore iufticie qj fi 
pmixtim feruaref etiaj ejc odio pene. £t ita patet cp neu 
ter potuit aut oebuit pfcire cafum z penam.I* enim peri 
culum puifuni quadoqj reddit cautum rame uifticiam 
feruatam facit fermlem z mimis laudabile.CU 2 ld ulti' 
mnmrndetHnfelmusfic oices.non eft eadem ratio iu 
boibus s in angelo illo. iDoium enim natura .ppter pec 
catum bmi paretis iniuimerabiliuiiicomodorum tacta 
eftpainbilisexquapaflibilitate multis modis grano' 
bisoperaf incomiptibilitate.ille^oadbuc nullo pecca 
to p:ecedete nullius mali meruerat paltionem.^ln qui 
dam oiciit q? ouplex eft pena ,pinoues z fu(focas.]p>:o' 
moueiis eft que ualet ad mentum z bac quadoqj oeus 
infligit fine culpa.Oolo: atit oe cafu cum fit pena fuffo' 
cas m angelum ante peccatu cadere non potuit.dbeli' 
ustamepot oici q? pena fempfeqtur culpam uel natu' 
re uel pfone.quicuqj enim bomo patif feqturex p:ima 
culpa nature quicqd patif 7 non pione quam paiTibili' 
tatem cb:iftus babuuafliimptam non cotractam.vnde 
mbil ,pbibet aliquem boiemfuftinere penam line cui' 
pa pfonefednonfineculpanature.ficenim non eft in 
angelis q: angeli pucipium nature babet non vnum an 
gelum ficutfupza Determinatum eft: 7 ideocum pena fit 
effectus culpe z non pofTit efie effectus culpefim natura 
opozteret ap fit effectus culpe pfonalis z ideo culpa eiuf 
dem angeli opo:tuitp:ecedere penam ipfius.£tbocex 
p:eflius in queftioue oe paftibne cbzifti inueutmr. 
Cinoe queritur tx* 
o pterquid cecidit. fi£t queruuftria.f.quid 
appetijt.gScquod p:imuin eius peccatu* 
fuit.£t tertio que pzimi peccati caufa. 
Corticulus 4°. 
„ B pzimum pwce-Jimrfic. 
©icitur yfaie Jn celum cofcendam fup:a 
i 4 
