Be bomlne 
figno tnanifeflofq: qn fenttmue aliqd luminofum ? fu ' 
bito trafferimus oculos ad tenebzas ? adlocii tenebzo/ 
fnm accidit nibil videre ppter motu luminis adbuc ejci 
dente iu oculis* 0 ex boc ,pbaf q> no tm fpecies fenfibi 
liu manet in .pfuudo ozgaiiDjz ad fomnia facieda fed eti 
am in fupficieata cp cii fubito trafferaf oculus ab vno vi 
ftbili ad aliud ?{>mu impedit feques irnf>mi z majcinte 
fi £mum fuerit luminofuj multu.CTJ^ ad calo' 
rem multo tpe afpictamus uel albii uel aliqd buiufmcv 
di videf ad quodcuqj vifum pmutemus ? boc ed p> 
pter boc cp fpes f»mi manet in fupficie oculuCETUte £ 
fi ad fole afpicietes uel aliqd fpledidiizoeinde ad nigruj 
accidet vifum fwno videre buiufmodi colore.f.fplendi' 
dumeinde pmutaf in puniceti Deinde in purpureiiquo» 
ufqj ad niqruoeueniat colore ?euanefcatfpledidum p 
mum,CF 3 tc 2 ljfc:ab bfc que mouenf pmutanf ozgana 
majame ab bis que citiffime fitiut z qefcetia pol) tfpect® 
videnf etia mouerfppter fpern £mi fluidi remanete in 
oculo.tETJtf 3 f|fe:nut a magnis fonis obfurdefcetes fi' 
ue etia ualidis odoribus no odorates z in fifib^bec an 
lemuticumanifefle acctdut .ppter boc q) fonis fonus z 
fonis odo: fic imfcmunf cp .pbibent alios fonos z alios 
odores im^mi. i ppter bec z buiufmodi Diciit qdam cp fl 
tnulacra referuanf in o:ganis fenfuti z faciut fomnia in 
fomms.CJSed ptra boc efl <p ftngulare ejctra fenfum 
pofitii incertu efl ficut Dicit 2 f jfc:in topicis.ergo fpes fm 
gularis no manet in fenfu,podea oicit Hi£:cp accepta fe 
fibilia no manet in cellaXella aut efl cocauitas cerebx 
ut oicit Sfuic a :ergo no remanet iu ozganis fenfuii,ppzio 
ru 5 *CET 3 te oicit autc a :g> fenfus nibtl accipit fine pritia 
anaterietergo referuata fimulacra finepntia materie no 
referuanf in ozganis fenfuii.CTlfte oicit Slpborabius 
cp bncipiii motus fomnij efl ab imaginatione:fed pncv 
piii motus fomni efl a loco in quo feruanf fimulacra:er 
go referuatio fimulacroru efl in imaginatione z non in 
o:ganis fenfuii.pma obiectio 3 ufc c efl oe eo qui no ba 
bet oculos z fomniat oe coloribus* 3 n illo enim (imula 
cracolo^nopntreferuariinojganis fenfuii.CT Solu' 
tio Dicimus cp fimulacra no referuanf in o:ganis feitfit 
um fed in ozgano imaginationis z in fomno fimit ad o? 
gami fenfus cois z ille puertif fup ea £m gp funt a fenfi' 
bus pzopzys.On videf audire qn couertif fup fenfibile: 
auditus:? videf videre qn puertif fup fenfibile vifus: z 
fic oe alys fenfibilibus eo gp in fomno agit fantafma ut 
fenfibile :z boc efl qd oicit^*Tb:opterea qda gp a vi' 
fu oeferunf motus in fomnio facit gde videre:p:opterea 
#o cp ab auditu audire.filr aut z ab ozganis fenfuumteo 
enim gp ,pgredif motus ad £ncipiu vtgilldi videf vide 
re audire z fentireudell ex eo pgredif motus (imula 
eros a loco fantaflico ad fenfu; coem qui ^ncipiti efl vfc 
giladi eje eo gp facit agere fenfus ppzios utfupza oeter' 
minatu efl accidit fomntare fe videre z audire z fentire 
in eo qj fenfus cois puertif ad fenfibile vniufcuiufq? fen, 
fus .ppzij fm gp ab ipfo efl accepni.CT Sd 2 f^:aute ro 
nes oicedu g? ,pfundu fenfuti ab ipfo appellaf ozganu;, 
fenfus cois:? per gne oes illas rones tntedtt .pbare per 
locii a minori gp fenfibilia reduetia a loco famaflico ad 
ozganum fenfus cois pnt manere in ipfo re no pnte tpe 
fomniadirq: in fupficie ozgano^ aliquadiu manet poft 
impflione.? per boc patet folutio ad omnia alta quefita^ 
CXltruj ozgana fenfuti ad buiufmodi fpes fe bnt ut pa 
tientia tm uel etiam ut agentia* 
q ^arto et ultmo Oiueritur 
utrum ozgana fenfuii ad buiufmodi fpecies fe 
bnt ut patietia tm uel etia ut ageiia.lDoc enij videf ‘Bpx 
ibarezmeflruofa enimifptciete fpeculii nouum accidit 
fpeculo nubes fanguineateuius ro fup efl cofignata:er' 
go videf oculus age in.vilibile ficut patif ab ipfo.C *£5 
otra boc obyciftq: fupza ^batu efl gp videmus ? genera 
liter feutimus imus fufeipieutes ? nibil ertra'mittetes.f; 
qcqd nibil ejctra mittit fed tm itus fufeipit nibil agirtg o: 
gana nibil agiit fj tm patiunt ? fufeipiut. CT 1 >zeterea ft 
agiit in fuaobiectautruaguteade actione qua patiutur 
ab obiectis an alia,fi eade cii vmiquodqj ages fit in actu 
opozteret cp eet in actu fm illa actione qua patiuntur ab 
obiectis.fed qcqd efl in actu no efl in potetia 0 ; illti actu 
ergo no eet in potetia ad actiones obtectopmibil autem 
no ejcits in potetia ad ahqd ages patif ab illo:ergo nibil 
paterenf ozgana fenfuii ab obiectis qd falfum efl.Si au 
te alia actione agiit tiic nibil ad ,ppofmi:qz no opanf ad 
fenfum.CTSolo cocededo ultimas rones oicedu ozga 
na fenfuii tm pati in fentiedo z nibil agere nifi per acens 
f.inquatii uapores calidi ? fpiis fubtiles refoluunf ab o: 
ganis ? inficiut vicina fibi.in Didtllatione enim fangui' 
nis meflruufanguis Decurrit ab oibus uenis:? cu; uene 
fanguinis ftnr in oculo ut fpiis? uapores qui egrediunf 
ab oculoinficiunf illo fanguine ? inficiut fpeculii ut fu' 
perius efl Dictu ? Determinatu:? alia cozpa vicina infici^ 
unt:l; infectio no ita appet:ficut etiam vinii uel oleii iuli 
cif ejc.odoribus vicinis pzout odorabiles uapores traii' 
feuutes in vinum uel oleum ?c. 
UTiQueritur quid fit fomnium* 
i £inde queritur OLUid fitfo' 
niii.£t Dicit i° oe fomno ? vigilia.fan' 
tafma qd efl a motu fimulacro^z cii in Dozmiedo fit eo m 
aial oozmit boc efl fomniii.C’ 5 fd ptra boc obyctf.ilid 
enim qb efl in fomno ed ut fenfatmfantafma atitfim q> 
fantafma no ed ut fenfani:ergo fomuiii no edfantafia.? 
boc etia Dicit Slgajel.cii pfoztaf fozma imagtnatiua oe/ 
fcedit ad fenfum coem ? ftgillaf fozma in fenfu coi oedu 
ens ad eu ab imaginatiua z famadica.CT 3 tem Slgasel 
quocuqjmores fit fenfata erit?ipfaee in fenfu coi.bec 
ed vifio.f.que oicif fomnimqz quoties ceciderit in fefu; 
coem bo erit vides ea q^uis palpebze eius fint daufe ut 
fuit in tenebzisXjc boc accipif^ id qd appetiu fomnio 
no ed fantafma fed fenftbile.Cjtc 3 ^:tn i° oe fono ? 
vigilia, Oino aut qd ab vno quoq; fenfu oicit origo ni' 
fi aliqs oignioz ?iradicat:appet igif qd,pzfus.videf aut 
no appet fed qd Diiudicat no oetinef ut etia5 mouea£ 
motu .ppzio.bec ed ^ma origo fomny que ed fpes fenlt 
bilie.aut qz fit ab vno quoq5 fenfuii qz accipif ut vifa am 
dita ? fic oe alys:? boc nifi aliqs motu; in aia oignioz co 
tradicat ficut motus roni;.Un altqd ed qd appet in fotn 
nys fed tfi videf no appere fim ueritate,fi ro que tudicat 
no oetinef a fomnio uel etia mouef motu ,ppzio ficut ac 
cidit in vigiliaXjc boc accipif cii origo fomnii Dicat fe ef 
fe ut ab vno quoq5 fenfuii cp tpfa ed ut fenfibile ? no ut 
fantafmata.cn, frzeterea querif bic oe 15 qd oicit oe tno 
tu fimulacrojz oe quo motu itelligaf.? ipfe videf oiefe' gp 
oe motu uertiginis fic opoztet opinari tanqj modicas 
tigines que in duminib 0 ferunf fic motn; vmiqueqj ed 
fieri fepe qde ? fifr fepe oilfolutas in altas figuras p 
pter repcudtonezboc ed ficut in aq mota fiiit uertigiues: 
cjruj ultia femp fupnatat:? qfiq3 duiit fifr vna pod alia, 
qfiqj aiit infringit vna alia ppter ptrariii motii:fic opo: 
tet opinari in fomno injnotib 4 fimulacrojz gp vnti natat 
pod alterii ad fenfum coem ? qiiq; ozdinate:? qfiqj vnii 
puenit alteru ? otfiToluuipm.ifSed ptra qcqd mouef 
motu uertigiui; mouef localitenfimulacra mouenf.mo 
iuuertiginis:ergomoueuf localiter.^* 4?bafejc boc gp 
motus uertiginis ed fpes mot° violeti localis ut babef i 
5 ° p 5 i ? ,i a aut betur in pbabita auctoritate, 3 nde fic, qc' 
qd mouef localiter ed cozpus:fimulacra mouenf locali 
tenergofimulacru edcozpus.^ma^baf pertotii fejetu; 
pbi 9 ,i a ^»o pzobaf per ante oicta.C' 3 ^^ qcqd mouef 
motu uertiginis mouef violenter, dmulacra in fomno 
¥ 3 
