0ecftfc partte fume 
que 951110 in actione % palfione 1 fonna * relatioe Diuer 
fafunt.Sunt tamen vnuminquantum fufcipiunt actu; 
vnum ficut membra organica vnum funt in potentia vi/ 
|e fufctpienda. iDctauo modo Dicitur vnum perfe cuiua 
Jubilantia ell vna:T foc principaliter ell vnum z uocaf 
jubilantia fo:ma terminans materiam fiue fit fo:ma ar/ 
lis fine forma nature ficut Dicimus forti larem elfe vnum 
% fortem vnum z boc vnum majeime Dicitur in quo inv 
pofiibilis ell additio eo cp forma proporttonatur materie 
z corrumpitur per pluo ? minus. lliono modo Dicitur 
vnum perfe quod eft principium numerorum z boc ell 
fnenfura omnium eorum que funt in fuo genere * ell 
principium oifcretorum.oifcretioenimfita oiuiltonerc 
Diuifio fit ouobus modis.f.per naturam z Differentiam 
Diiudentenr.-r idcirco boc vnum Dicitur ouobus modia 
fcilicet vnum quod ell in numeriaper fubllantianute/ 
ratum in illis:* vnum quod Differt ab illo per fo:mam z 
boc ell in quolibet genere illius geueria minim u; ficut 
minimus tonua ell in malitis z minimus motua in mo 
fibus ♦ -Cum ergo nullo illorum modorum Dicatur mu 
qua vnua videtur mundue non elfe vnus. CT Solutio 
picimus miidumi elfe vnum non ut quidam heretici ori 
tebant multoa elfe mundoa: z Diuerlificantur fecte eo/ 
ruin in quatuor,Cuidam autem Dijcerunt infinitos mu 
dos per fucceifionem:quorum aucto: fuit Empedoclea 
qui Dicebat cp completo vno motuceli fim modum ori 
bia omnia reuertuntur in primam materiam z incipien 
te alio motu regenerantur eadem numero que (his fue 
runt:* incipit aliua munduaXompletur autem ille mo 
tua celi fi m completionem nel motum llellarum fijcaril 
ab occidente in oriente ficut mouenf plauete in.jcjcjcvj. 
millibusannis:* boc fpatium uocant annum vnum nia 
gnum. 2 flia fecta Dicit cp mundi funt infiniti vno ejcille/ 
te ejctra aliuimquam fectam reprobant inducte obiectio 
nea.ffertia fecta fuit df>au(chei qui pofuit regiones Iu/ 
cie z regionem tenebrarum in Duobua mundia ficut in 
fua epillola legitur: quam uocat fundamen.Quarta ell 
pbarifeorum qui Dogmatizant alium mundum futurus 
poli illum in quo ipfi tn aurea bierufalem ejcilletes: w 
ges gentium habebunt clientulos z reginae nutricee. 
Dicendo autem mundum elfe vnum oicimue ejctra ip 
fum nec locum elfe nec tempua fed vitam beatammon 
ut in loco fed uti in obiecto eo cp Dicimus Deum ad men 
furam mundi non includi.CT ^didquod contra boc 
©bijcitur Dicendum cp nihil ell querere utrum oeue to/ 
ta potentia uel parte potentie creauiteoqi fua potentia 
ell fimplejc ficut fua elfentia z partem no babet.fE* 2t<J 
boc autem quod queritur utrum infinita potentia crea/ 
«erit.oicendum gpfi infinitum fumatur priuatiue tunc 
ell palfio quati z fonat in perfectione * fic nec finita nec 
infinita potentia creauit uel tnouet mundum ut probaf 
in fine octaui phificorum.Si#o infinitum fumatur ne/ 
gatiue,i.non finitum fic infinita potentia creat Deua gc/ 
quidcreat.redfim boc nibil ualet obiectio eo cp creatu; 
non potell equipari potentie creanti.CTad boc autem 
quod queritur qua vnitate fit vnua.oicendum g? vnita/ 
te proportionis potentie ad actunv.fed illa proportio ori 
citur multipliciter.f.mouentia ad motum z patientis ad 
agens Tibrine ad materiam z locati ad locuin:* boc fu/ 
pra Determinatum ell in queftione De operibus fejc Die 
rum.CTSi queratur que fit bec vnitas.oicendum cp eft 
vnitae ordinis in Dictis proportionibus: in quo ordine 
fim 2fugufl m vidit cuncta que fecerat z erant ualde bo/ 
na. Et fi queritur ad qua vnitatem prehabitarum redu/ 
Citur.oicendum cp ad vnitatem collectionis in Difcretia 
in qua ratio colligendi* ordinandi fumttur ex Dictis p/ 
portionibus.fim autem rationem vnam 3 ^:que ponit 
mundum ideo elfe vnum quia fit factus ejc materia tota 
bec vnitas reducta erit ad vnitatem generis qd ell ma/ 
teria prima eo g> hic mundua materiam illam continet 
fim omnes oiuifioneafuepotentie: propter tamen bu/ 
1'ufmodi Difficultatem Dicebat lkytbagaras cp mundus 
elfet vnus coglutinatione que ell per naturam ficut me 
bra in corpore animato:eo cp ipfe pofuit mundum totu; 
elfe vnum animal magnum z uacuum z ejctra mundus 
in infimtup.T aliud animal per refpirationeni attrahere 
uacuuj oe infinito in feipfo z Dilliuguit inter corpora Di 
perfa huius mundi fed boc alibi reprobatum ell. 
CJiQuerttnr oe ordine z perfectione vmuerfi. 
Z-timo queritur «« 
u dine z perfectione vniuerfi.jgt querutur 
* tria.quorum primum ell utrum vniuer/ 
y fum perfectum fit in coclufione.uel utnl 
v;, fit infinitum carens terrnino,i m ell utru; 
ipfuin perfectum fit perfectione que otcitur mundi ani 
ma a lSlatonicis.3 m ell oe ordine ipfius, 
, primum proceamr 
£t ponantur rationes 3 £:in primo De celo z 
mundo alique ad boc cp mundus fit finitus z alique Di/ 
mittantur ficOfn omni circulo polfibile ell lineam egre/ 
dientem oe centro tangere «rcuferentiarmergo omnis 
circulus elifinitus.quodficprobaturrinfinitiad infinri 
tum nullus ell contactus eo cp illa fe contingunt quo/ 
rum ultima fimul funt.infirritum non babet ultimu; fed 
linea egrediens a centro tangit circuferentiamtergo ul/ 
limum linee ell fimul cum ultimo circumferentietergo 
utruqj illorum ell finttunv.fed mundus ell circularis er 
go ell finitus.dT^tem linee egredientes a centro qua/ 
to magis protrahuntur a centro uerfua circumferentia; 
tanto magis Diftannergo fi in infinitu oillat circuferen/ 
tia in infinitum Diflabunt linee a fe inuicem.fed que in 
infinitum Diilant nunqj concurrunt:ergo ille linee non 
concummtincentroquodfalfumell* contra fuppofi/ 
|um.C 3 tem naturaliter probatur ficmiotus perfpatri 
um infinitum in tempore finito ell: ergo fi accipiamus 
punctum orientis Diltantia que ell ab oriente in occide 
tem erit infinita:ergo fol ab oriente in occidentem mo / 
nebitur in tempore infinito quod ell contra fenfum: ga 
videmus cp pertranfittotum boc fpatium in vigintiqua 
luor boris.bas z bis fitniles ponit Spirationes multas 
in primo oe celo z mundo.GTSed contra omne finitu; 
potentie ell finite:fed mundus ell potentie infinite: er/ 
go non ell finitus.cp mundus fit potentie infinite fic pro 
batur.potentiamundieflincorruptibilibus -rin incor/ 
ruptibilibus.Jn icorruptibilibus fio ell potentia infini/ 
ta ad mouere z ad moueri:quia fi tempore infinito lia/ 
ret mundus femper moueretT moueretur ex potentia 
quam babet* 3 n corruptibilibus $0 ell potentia infinita 
in agendo z patiendo;qrfiininfinituDuraret mundus 
femper ageret z pateretur ad generationem z corruptio 
nem inferiorum.fiTSolutio Dicimus cp mundus fini/ 
tus ell in quantitate eo cp infinitum ficut habetur in phi 
ficis ell cuius partes accipienti femper ell aliquid acci/ 
pere ejctra ipfum z boc ell imperfectum eo cp noncUco 
pletum in omnibus partibus fuia.£um igitur mundus 
completus fit in omnibus partibus fuis ipfe erit perfe/ 
ctusT finitusfim quantitatem.Sed fi uolumus fequi i p 
bationemSlmageiligeometrice inuentamque corre/ 
cta ell in albategni z altragano: tunc pyametrum men/ 
fure terre erit fejc millium z quingentorum milliarioy, 
Diflantia autem lune a terra in propinquiori longitudi/ 
ne erit tercefies ter tantum quantum Dimidium opine 
tri terrea infuper Dimidiu Dimidij z vicefima pars eius 
z boc ell centti millia z uouem milliaria z vigintifejc mi 
liaria. 3n maiori fto logitudie habebit tria millia -r.viu. 
milliaTqutngetaT,jclu.milliaria.Similiter mefuratur 
