LIBER SEXTVS 
24 
ARISTOTELIS STRAGIRITAE DE HISTORIA ANIMALIVM LIBER SEXTVS IN' 
TERPRETE THEODORO. 
Aues omnis oua parere:diucrfis tamen anni temporibusmec in ouorum numero omnis 
conuenire. CAP. .1. 
ERPENTIVM.Et Infedtorum at<^ etia quadrupedu oua parierium generationes fieri 
ad hunc modum animaduertimus. Aues autem oua pariunt omnesifed tcpus coeundi 
pariediue no idem oibus eft,Quippe cum alie coean 1 8 i pariat omni fere tepore:ut gal/ 
linaeiut columbae,Gallina enim toto anno preterq duobus menfibus brumalibus parit 
magna etiam generofaru nonullis fecuditas:quado uel fexagena atdunt ante incubitu: 
qq ipfe minus fecudae q ignobiles funt.Item Hadrianae paruo qdem funt corpore: fed 
quottidie pariunnferociunt tamen di pullos faepe lterimunt.Color his uarius.NonulIae etiam di cor/ 
talibus bis die pariuntriam aliquae i tantu copiae prouenerut:ut effetae breui morerenfffcd gallinae uc 
di&um perpetuo pariut.Colubae autem palumbes:turtur:uinago:bina pariutifed columba uel decies 
anno:aliae faemel anno.& parcius generant. Agitur maximo auium numero partus uerno tepore. Sed 
aliis aliae foecundius pariunt:quod bifariam fitiaut enim quia crebrius ut colum baeiau t quia numero/ 
fiusiut gallinae.Omnes quibus ungues adunci parcius gencratiexceptoTinuculo qui plurima iaduco 
genere parit.Iam.n.quattuor eius reperti funt pulli:fed plures etia pofle procreari apertum eftipariunt 
caererae in nidis.Quae aut minus uolantiut perdicesiut coturnicesino nidis fed codefo frutice prolem 
muniut.Sic di alauda di tctrix.Scd haec fuum nidu patere aurae cupiunt:quem uero Boetii meropem 
uocatihic unus fubies terrae cauernas facit cunabula.Turdi nidos ex luto ut hirudines faciunran exceb 
Iis arboribus.Ira deinceps cotinuato opere:ut quafi cathena quaedam nidorum cotexra uideatur. Vpu 
pa una fuo in genere non nidificanfed ftipites arborum fubiens parinfine ullo lira mento in cauis.Cu/ 
culus faxa di domicilia petit in quibus nidificet.Tetrix quam athenienfes urage uocannec terre nec ar/ 
bori fuum nidum committi:fed frutici. 
De natura di diuerfitate ouorum omnium auium feminem genitali:& incubandi of/ 
ficio; ^ CAP. 11. 
Vum equae omnium uolucru duro putamine coftatifi modo no deprauetur:fed lege cofu/ 
metur naturae.Gallinae enim nonulla pariut mollia uitio;&: bicolor quo® ouu auiu itus e: 
Iuteu iteriusialbu exterius:fed differut oua aquatica^ a terreftribus:q> multo pkis lutei q al/ 
bi ex proportione cotineat, Differut 8i colore iter fe oua auium.Sur.n.alia candida ut colu/ 
baru di perdicuialia pallida ut paluftriuialia puiffis diftidla ut meleagridu:& phafiana^.Rubru trifhlx 
culi eft modo minii.Quin 8i ipfum ouu i fe fuu habet difcrimeiqppe qd parte fui acutu:parte latius fit 
quaqde parte latiore exiticu gignif.Quae oblonga funt oua di faltigio cacuminataifemina aedutrquae 
aut rotudiora 8i parte fui acutiore obtufaiorbiculu habetimare gignur.Incubitu auiu.fetu excludi na 
lurae ratio e:no rame ita folu oua aperiuturifed et fpote i terra:ut i aegypto obrupta fimo pulliciem p' 
creant.Et firacufis potator qde ouis fubfcoria i terra pofitisjra diu potabandonec oua aederent foeru.il 
uero 6i cu i ualis qbufda tepidis eent cocodtaifpore oua pullos propfere. Semegenitale uolucru omm 
albuiut caeteroiji aialiu e.Cocipit foemina qua: coierit:ouu lupius ad feptu trafuerfum :qd ouu primo 
minutu di cadidu cernif.Mox rubrG cruetuqedeide Icrefcesauteu di flauu efficif rotu.Ia amplius au/ 
diu difeernitunita ut intus pars lutea finforis cadida ambiatiubi perfedtum ell: abfoluimr:atcp exit pu/ 
tamine dum paritur molli:fed protinus durefceteiqbufcuq? emergit portionibusmifi uitio uuluae de/ 
fecerit.Iam quale certo tempore cft:rale aliqdo prodiit Iuteu totuiqualis poftea pullus eft. Gallina etia 
difciflaitalia fufeepto quo loco foeminis oua adhaeretireperta funt colore luteo tota magnitudine oui 
perfe&iiqcfpro ofteto augures capiut.Nec audiedi funt q oua hypenemia dicta:a uento q'fi fubuetanea 
dixeris reliqas efle partusiquem coitus fecerit arbitrenf .Iam.n.aliquas gallinarum di anferu iuuencas 
expertes adhuc coitus parere hypenemia uifum faepius eft.Sut haec ftenlia:& minora ac minus iocudi 
faporis:& magis humida qea quae fecuda gignunturifed plura a numeroihumor ecru craflefcere in/ 
Cubatione auis non poteft.Sed tam cadida q lutea pars fimilis fibi perfeuerat,Pariunt genus id oui plu/ 
res auesiut galIin:r.perdices:columbae:pauones:anferes:& quae ab anfererSC uulpe compofito nomine 
chenalopeces di&ae funt.Exdudunt celerius incubantes aeftate q hyeme.Ideo aeftate gallina: duo de ui 
gefimo dieifetum excludutihyeme aliquando uigefimoquinto.Difcrimen tamen oi auiu eft:q» ali^ 
magis aliis fungi officio incubandi poftuntifi incubante gallina tonuinoua pereunt c Quse autem cani/ 
cularia di urina a nonullis uocanfraeftate magis confiftut.isunt q hypenemi hoc eft fubuentaneos illos 
partus zephyria nominent:eo q> uerno tpe aues flatus illos fcecudos ex fauonio recipere uideanf: fed 
idem faciut etia fi digito in genitale palpec.Redditur certe ouum fubuentaneu iHud foecudu:&: q» lam 
conceptu per coitum eftrtranfit i genus diuerfum:fi prius coeat:q uel fubuetaneuiuel femine maris di^ 
uerfi conceptu fertiqouu ipfum a lutea f candidam ambiente partem .pficiat. Ita.n,fit:ut fubuentanea 
oua foecuda reddantur:& qua: inchoata a mare:priore funt:fpecie pofteris proueniat. At fi iam cadidu 
acceperut humoremifieri non potefhut uel fubuentanea infecunda mutetunuel qua* per coitum co/ 
cepta geftantuntranfeant 1 ' genus marisiqui fecudus coierit.Incepta quogp fi adhuc paruis defient coi/ 
