UBER PRIMV5 47 
tfis fpcculantius efbdixi de his alio loco principium enim alteris quod eft :aIterisquod accomodatur. 
Quod enim talis fanitas aut homo:hoc uel efle:uel facftum iri necefle eft.Non quia hoc uel efl uel fuit 
illud neceflario uel eft uel eriuneq? humfmodi demonftrationis neceflltatemnta perpetuitati annedte 
re poflumus ut dicere liceat hoc efle:quoniam illud eft:fed de his etiam alio loco difputatum a nobis 
cft:&: quibus 1 rebus id liceat:& quae poflint reciprocari.#: quam ob caufam.Latere autem ne illud q/ 
dem oportetrari ita agendum queadmodum priores audtoresiqui quomodo res quseqi fieret: quam 
quomodo eflet trattare maluerunnnon enim inter haec parum intereft:fed enim exordiendum quod 
didtum iam efftut primum res perfequamunquae quoq? in genere confpedtiores promptiorefque ha/ 
bentur deinde caufas reddamus:#: generationem:hoc enim 1 edificiis etiam potius eueninq. enim for 
ma aedium talis eft:aut q> tales funt aede$:iccirco aedes hunc potius in modum cenfemus: generatio.n. 
fubftantiae gratia eft non fubftantia generationis gra.Quaobrem empedocles pleraque in animalibus 
propterea ita contineritquia ita cum orirentunaccident male ait:ut 8i fpinam haberi tale q> per contor 
tionem difiungi fragi® accidit:nefcius:& quam feme genitale quod conftiterat uim tale habere opor/ 
m:8C quam res quae effecerat prior eflet non modo ratione:uerum etiam tempore. Gignit etenim ho 
hoiermitaq? ortus talis euenit fpecietquoniam talis qui gignit eft.Quinetiam de his quae fpote fieri ui' 
dentunpariter arq? de artificiofis animaduertere licet.Nonnulla enim uel fponte eadem quae arte fieri 
poflunt ut fanitas.His igimr caufa efficiens fimilis antecedat necefle eft:ut ars condedarum ftatuarum 
prior ftatuis eftrquando fponte fieri nequeunt. Artem autem operis efle rationem omni abiunfta ma 
teria certum efhfortuitis quoqj ratio fimilis eft ut enim ars fe habet ira exiftunt.Quaobrem cenfendu 
Ita potiftimum ut ob eam rem mebris his homo conftet:quia hoc homini efle eff.Non enim fieri pot 
qt fiue his membris homo fit:fin minus:proximum tamen aliud quicquam opinandum & uel omni 
no fieri aliter non pofle.-uel bene ita fieri tantum pofle ftatuendum.Cum itaqj talis res fit generatione 
l(n hunc modum talemqi euenire necefle eft.Quapropter membra non fine ordine oriuntur: fed prft 
tnum hocrdeinde illud atqp in hunc modum omnia quas natura confiftunt difponuntur.Veteres igif 
illi 8C primi naturae interpretesrmateriale principium atq? eiufmodi caufam quae nam qualifq? eflet v 
dagarunt:#: quona pado hinc tota orirentur:^ quo mouente:ut difcordia &C concordia:aut mete aut 
cafu:temeritateq 3 fpotiua docuerunt cum fubieda materia talem quadam prae fe ferre naturam uidex 
cetur:ut feruidam ignistgelidam terra:#: alter leuem:altera grauemific enim mundum etiam gefierat 
harc eadem de ortu plantarum 8C animalium quogj referunt, Vetrem enim aluum omneq? cibi 8C ex/ 
crementi conceptaculum:ita conftitifle cum in corpore humor laberetur 8C ruerennares ex rupto pa/ 
tucfleicum fpiritus fiue flatus tranfmearetatg? difpelIerer,At uero aer 6C aqua non nifi corporum ma 
teria efbnaturam enim omnes ex iis corporibus componunt atq? coftituunt.Quod fi homo cxteraqr 
animalia mebrag? eorum natura conflet dicendum profedo de carne:de oflerde fanguie denicp de oi/ 
bus ta fimili q difllmili ftrue copadis:ut de facie:de manu de pede: qua quodq? eo^ tale fit:& qua ita 
conflent facultate fiue uirtute:no eni fatis eft:eatenus tantum nofle quibus ex rebus compofitum fit: 
ut igne:terraue:fed perinde agedumrut fi de ledo:aut de quolibet alio generis eiufdem ageretur, For/ 
mam.n,potius q materiam eius declarare temptaremus:ut xs:aut Iignum:uel fi id minus totius qde 
tpfius fpeciem non omitteremus !edus:hic,n.in hoc eftraut hoc tale eft.Quo circa uel ipfam figuram 
cxplanarirqualif^ forma fit indicari cogruit.Quippe cu forma? natura potior fit q materiae . Igitur fi 
animaliu membrorugj unuquodgp figura colorecp eft:rede democritus diflerit:qui ex iis ipfis putaiTe 
animalia conftare uidetur: quippe qui perfpicuum efle dicat:qualis forma fit ho quafi fua ipfe: homo 
figura colore^ pateat. Atqui mortuus homo qq figurae formam habet eande:tame homo no eft, Ad 
ha?c fieri non poteft ut manus Iit quocuq? modo conftans:ut aenea aut ligneamifi equiuoca nominis 
communione:ficut quae pida eft:utpote quae fuo fungi officio nequeat:quomodo nec lapideae tibiae 
fuum affequi munus pouuntmeq? medicus pidus artem medicinale exercere poteft:pari ratione me/ 
brorum quo ominis uita fundi nullum id efle ifuper poteft:quod erat cum uiuere:ut ocuIus:manus: 
pes:re!iqua:ergo fimplici admodum 8C pigui minerua didum hoc eft:ac perinde quafi faber da lignea 
manu Ioqueretur,Sic enim naturae illi exploratores ortus 8C caufas referut figura^: A qbus.n.faculta/ 
tibus condita fuerint exponunt.Itaqp faber fecurim fortafle aut terebrum dicet.Illi terram 6C aere: fed 
melius fabenut qui parum fufficere a rbitretur fi ufq? eo dicat quod inftrumento incidente:partim ca/ 
ua:partim plana extiterunt:fed adiiciat:quoniam tale adegerit idum:& cam cur ita exponat uidelicet: 
ut talem aut tale forma opus acciperer.Coftat igitur non rede illos difleruiflbatq? animal tale efle dice 
re oporteret qd qualeq?:tum id ipfunr.tu et mebru unuquodq? explicari oportere:quomodo de for/ 
ma ledi docendu eft.Ergo f i aial uel ala uel pars afae:uel no aia eft:qprimu.n,a corpore anima difcefllt: 
animal efle definit:neq 3 mebru ullu nifi figurae fuae rationeide reliquitur:modo eo^ qux fabulae tra/ 
fifle 1 lapide narrat:fi haec lqua ita ftatui debet hominis naturae ftudiofi fane intereft de aia 8C diflerere 
&C fcire: 8 <: fi no de oi aia tamen de ea ipfa qua tale animal eft:& quid na anima aut certe pars ifta aiae fit: 
atq? etia de iis quae tali eius fubftantiae accidant:praefertim cum bifaria naturam itelligamus:ut altera 
pro materia fitraltera pro fubftantia:quae quidem 6C ut moues:^ ut finis eft tahfq? animalium aia:uel 
ois uel pars aliqua eius fit:Nam obeam etiam rem qui de natura agit eo amplius docere de aia qua de 
materia debetquo materia natura potius peraiam qua ecotrarro elftlignu eni 8i Iedus 8C tripes propte 
rea eft:quia ide potetia illa eft.Sed queret quifpia aiaduei tens ad id quod modo dixi, Vtrum de anima 
