LIBER TERTIVS 
78 
diftin<ftum:quia exiguum hoc eft & frigida trrenaeq? qualitatis copia impeditrquamobrem omnia pi 
fcium oua unicolora funt atq? ad lutearcandida ad candida lutea eile dixeris:auium uel fubuetanea oua 
colorem eum duplicem optinent:habent enim ex quo utrunq? fit:& unde principium: & unde cibus: 
fed haecimperfedta funt:& maris indigaffiuntenim foecunda:fi quo tempore ineuntura mare:nec ue 
ro fexus caufae coloris duplicis eft:ut candidum a mareduteum a foemina fit:fed ambo a foemina pro/" 
ficifcuntur.Verum alterum frigidum alterum calidum eft:in quibus multum coloris eft diftinguun\ 
tur:in quibus parum niftingui non pofiunt:8£ ob eam rem conceptus eorum funt unicoIores:ut didu 
efhfemen autem maris conftituit tatumudeo primum exiguus afbufcp conceptus auiu cernitur: mox 
tempore procedente luteus totus.Cu iam plus fanguinis admifcetunpoftremo fecedete calore pars ca / 
dida circum ffiftitrquafi humore seque feruete quoquo uerfus:candida enim pars oui lua natura hu/ 
mida eft.Caloremq? aialem intra fe continet:qobrem circum ipfa difcernitur lutea & terrena Itus ma/ 
net:& fi plura oua conietfta i patinam :aut tale aliquod uas coquis igne:ita ne motus caloris citatior fit q 
ouo^ diftindho.Ide in uniuerfis ouis qd in fingulis euenit:ut lutea cuda in medio conftituantur cadi 
da circiter ambiant:fed qua ob caufam alia unicolora alia bicolora funt oua diflum iam eft. 
De ortu eorum quae perfe&is ouis foras generantur tum auium tum quadrupedu ouu 
cruftaintedhimparientium. CAP. II. 
Ecernitur in ouo principium genitale maris ea parte qua ouum utero adhaerenfitq? proin/ 
dedifftmilequod bicolor eft:nec plane rotudum:fed altera parte acutius quoniam partem 
eam differre oportetrin qua principium illud continetunquaobrem durius ea ipfa parte eft 
ouum:quam inferiore:principium enim operiendum cuftodiendumq? eft:exit etiam pars 
oui acuta poft:quod enim adhaeret:id exire poftea conucnit:adhseret autem ea parterqua principium 
continetur:& principium ipfum in parte acuta eft.Idem in plantarum etiam feminibus modus e:prP 
cipium enim feminis adhsret:aut ramo autputamini:aut pulpeaut in legumine patenqua enim bi> 
ualuis fabarum ftrues & caeterorum id genus coniungitunhac prinicipiu feminis adhseret. Sed qres 
de incremento ouoru quonam odo ex utero ueniananimalia enim per umbilicum capiunt cibumroua 
quo cu non modo uermiu ipfa per fe recipiant incrementu. At fi quid eft quo adhaerennid quona tra/ 
feat perfedo ia ouoinihil.n.tale exit cu ouo:ut umbilicus cu aiali:quod eni circiter ambit:tefte perfedto 
ia ouo efficiturrrede igitur hoc ita quaeritur,Sed Iatet:prio mabrana molle id efle:quod poftremo te/ 
fta efficitur.Perfe&o em ouo duru ac rigidu euadit ita modice:ut exeat adhuc mollerdolore eni moue/ 
ret nifi ita exirettegreffum ftatim refrigeratu duratur euaporato humore qprimu qui exiguus ineft:re 
lidlaq? portione terrena.Huius itacp mebranae particula qda umbilicaris parte acuta principio contine/ 
tuntenditqj paruis adhuc ueluti fiftula quod in eieditiis inchoatis ouis patetrna fi auis madefacfta aut 
alia caufa inalgefcens eiecit cruentus adhuc cernitur conceptus:habenfg? fibi annexa appendicula umv 
fcilicarerquae ouo amplius increfcente obtenditur latius atra minuitunpei fe&oq? mucro exitu coplet: 
mebrana interior fub hoc umbilico eft:quae uitellu albumeq? ab eo difterminet:ubi ia ad confumatio 
ne uentu eft:ouu abfoluiturtotu:& umbilicus ratione n6ifuperapparet:extremu.n.ultimueius eft„ 
Partus ouoi^ cotra atq? aialiu euenitiaial eni uerfum in caput fuuq; principiu nafcitur.Atouu quafi in 
pedes couerfum exiticuius rei caufe quod diximus eft:q> ouu ea parte qua principiu continetur adhae/ 
ret.Generatio auiu ex ouo ita euenit:ut incubante & concoquente aue animal ex parte oui fecernatur: 
augeatur ex reliqua parte & conficiatunnatura enim fimul & materiaaialis in ouo reponit:& fatis cibi 
incrementu.Cu enim auis intra fe perficere nequeat cibu una parit in ouo:na iis quas forma animalis 
tiafcuntur.Cibus in alia corporis parte paratunquod lac uocatunuidelicet i mamis. At auibus hoc ide 
in ouo natura conftituit:fed contra q homines putant:& alcmeon Crotoniates ait: non enim albumen 
©ui hic eft:fed uitellurhoc enim pullis pro cibo eftnlli alburne pro cibo efle exiftimant: propter coloris 
affinitate.Oritur pullus incubante aue ut ditftu eft:fed fi aut tepus fit bene teperatuiaut locus i quo oua 
Ihanent tepidus concoquuntur:& auium oua 8C quadrupedum ouiparum fine parentis fcubitu: hxc 
enim omnia f ‘ r ' 1 
quentantes I 
do oua quadrupedum:qi 
qr auium & reliqua eadem :tum intus: tum extra eueniunt. Itaque omnium caufae eadem confide/ 
rationecontinentunfed quadrupedum oua: utualidioratemporeconcoquuntur:auium imbecillio/ 
ra funtratq? ob eam rem parente defiderant.Tum etiam natura attendere uidetunut fenfum prouidu 
duraq? diligentem erga prolem parentes habeant:fed in genere deteriore hoc facit: quoufq? pariant: in 
aliis quibufdam etia donec perficiant.Prudentioribus uero plus curae mandatunut etiam enutriat: po 
liremo iis quae prudetia iam maxime pdira funt:confuetudo amor:& caritas in prolem etiam adulta 
feruatur ut homini 8t quadrupedum nonnulIis:auibus cura donec pariant & enurriannqobrem & ab 
incubitu laborant in prole enutrienda a partu uero deterius afficiutunquafi priuate aliquo fibi natiuo 
geftamine:perficitur animal in ouo celerius diebus tepidfs:tepore enim iuuatur:nam concodtio eft ca/ 
for quidam:terra enim fuo calore concoquit:& quae incubanf.hocidem faciuntradhibent enim fuum 
calorem deprauantur et oua 8C fiunnquae urina appellantuntempore potius cahdo:idq? ratione:uteni 
uina temporibus calidis coacefcunt fece fubuerfa(hoc enim caufae eft ut deprauentur)iic oua pereunt 
uitello corrupto:id.n.in utnfque terrena portio eft:quaobrem dc uinum obturbatur fece permixta: dC 
