— 122 — 
D r Paul Knuth : Das entdeckte Geheimniss der 
Natur im Bau und in der Befruchtung der 
B 1u m e n von Christian Konrad Sprengel (1793), in 
Ostivald’s Klassiker der exakten Wissenschaften, 4 deeltjes 
(N r 48*51) met fac-simile der 26 oorspronkelijke koperplaten. 
— W. Engelmann, Leipzig. 
In den vijfden jaargang van het Botanisch Jaarboek (1893) 
heeft D r Paul Knuth aan Sprengel’s boek een verhandeling gewijd, 
waarin hii over den inhoud van het werk en over den schrijver een 
aantal wetenswaardige bijzonderheden heeft medegedeeld. 
Tot nog toe was SprengeTs Ontdekte geheim der Natuur een 
bibliographische zeldzaamheid : de weinig talrijke exemplaren van 
de oorspronkelijke uitgave (1793) berusten schier alle in openbare 
bibliotheken. In 1894 heeft Knuth een nieuwe editie van dit werk 
uitgegeven ; daardoor heeft hij Sprengel's meesterwerk in het bereik 
van alle belangstellenden gebracht. Text en platen zijn beide zeer 
verzorgd. (De 4 deeltjes kosten samen 10 francs). 
J. Mac Leod. 
Miss Dorothea F. M, Pertz, On the dispersal of 
the nutlets in certain Labiates (Over de ver¬ 
spreiding der nootjes bij sommige Lipbloemigen). — Natural 
Science, N r 32, October 1894, blz. 284-291, met één plaat. 
Bij een aantal plantensoorten met opengaande vruchten blijft 
de rijpe vrucht niet bestendig open. Bij talrijke soorten gaat de 
vrucht bij droog weder open en sluit zij zich daarentegen bij vochtig 
weder. In andere, tamelijk zeldzame gevallen heeft het omge¬ 
keerde plaats: in drogen toestand blijft de vrucht gesloten, in 
vochtige lucht gaat zij open, en de zaden kunnen alsdan verspreid 
worden (Roos van Jericho, enz.) 
Bij de Labiaten komen beiderlei gevallen voor, maar hier 
wordt de vruchtwand door den vruchtkelk vervangen, en de vrucht 
zelf wordt gedeeld in vier nootjes, die zich ieder als een zaad 
gedragen. 
Schr. heeft de rijpe vruchten van ongeveer veertig verschil¬ 
lende Labiaten onderzocht : bij veertien soorten heeft zij hygrosco- 
pische bewegingen waargenomen. Van deze veertien soorten zijn 
