123 
er elf, waarbij de bewegingen de verspreiding der nootjes bij vochtig 
weder schijnen te bevorderen. 
Methode : de plant werd in drogen toestand op schaal getee- 
kend. Daarna werd zij met water besprenkeld en, wanneer de 
bewegingen volbracht waren, opnieuw geteekend ; de beide teeke- 
ningen werden vergeleken. Ten einde de kleinere bewegingen der 
kelktanden waar te nemen werd een afzonderlijke vruchtkelk met 
een speld op een kurk bevestigd, en waargenomen onder een 
microscoop, dat van een oculairmicrometer voorzien was. Ieder 
verandering in den stand der kelktanden, door bevochtiging of 
uitdroging veroorzaakt, kon aldus aangeteekend worden. 
De waargenomen bewegingen worden tot drie groepen ge¬ 
bracht : 
Ie Groep : de bewegingen gelijken volkomen op die welke 
J. Verschaffelt bij Brunellci vulgaris beschreven heeft (Zie Botan. 
Jaarboek, 1890). In drogen toestand staat de vruchtkelk rechtop : 
de mond is naar boven gekeerd en door de kelktanden meer of 
minder volkomen gesloten. Wanneer het regent wordt liet kelk- 
steeltje naar buiten gebogen, en de vruchtkelk neemt een bijna 
horizontalen stand aan. Tevens spreiden de kelktanden zich uit ; de 
mond wordt daardoor geopend, en de nootjes kunnen in vrijheid 
gesteld worden. — ( Ziziphora capitata L., Middellandsch Gebieden 
Zuid-Rusland ; — Z. tenuior L., ld. en ld. ; — Z. hispanica L., 
Spanje ; — Z. taurica Bieb., Taurus ; — BruneUa hyssopi folia 
Lam., Europeesch gedeelte van het Middellandsch Gebied ; — 
Lallemantia peltata Fisch. en Mey., Perzië, Armenië, Euphrates, 
Koerdistan, Elboers gebergte). 
2 e Groep : in drogen toestand is de mond van den vruchtkelk 
meer of minder naar onderen gekeerd ; door bevochtiging wordt de 
kelk naar boven gebogen tot hij ongeveer horizontaal staat. Het 
fraaiste voorbeeld is Salvia horminum (zie Verschaffelt, Bot. 
Jaarboek, 1890). — ( Ocimum , waarschijnlijk campechianum Mill , 
Centraal Amerika ; — Melis sa officinalis L., Zuid-Europa en Cen- 
traal-Azië ; — Salvia Sclarea L., Zuid Europa; — S. gigantea 
, ( virgata Ait.), Italië). 
3 e Groep : de beweging is tot de kelktanden beperkt. — 
(Lamium flexuosum Ten., Ligurië ; —Hyptis peclinata Poit., Aequa- 
toriaal Amerika, Mexiko, Tropisch Afrika, enz. ; — Elsholizia 
