— 24 ? — 
sen van Rhinanthus, Euphrasia, Galanthus, Leucoium en 
dergelijke, die het stuifmeel in zich opgesloten houden, tot 
het hun, bij de aanraking van het insect, ontvalt ; ofwel 
de vrijstaande helmknoppen van Malva, Ranunculus , de 
Rosifloren en andere familien, die van verschillende zijden 
voor de in de bloem rondkruipende insecten toegankelijk 
zijn, met de helmknoppen van Iris, Gladiolus, Digitalis, 
Lamium e. z. m., waaruit het stuifmeel enkel langs een 
smalle spleet door de insecten, die steeds langs denzelfden 
weg in- en uifgaan, verwijderd wordt — zonder van de 
verschillen tusschen wind- en insectenbloemen te gewagen. 
Ook was ik niet weinig verrast, toen ik bij alle 
onderzochte helmknoppen, Solanum alleen uitgezonderd, 
steeds hetzelfde openingsmechanisme aantrof, hetwelk ik 
in een vorige mededeeling reeds bij Lilium beschreven 
heb. 
Ik had namelijk, te oordeelen naar gevallen, door Leclerc 
du Sablon bekend gemaakt, bij het stellen dier verhande¬ 
ling een grootere overeenkomst met het openingsmechanisme 
der vruchten verwacht. Heden moet ik, na nauwgezetter 
onderzoek, een dit betreffende stelling van het boven geci¬ 
teerd opstel voorop rectificeeren. 
Wat de kromming van de kleppen der stuifmeelhokjes 
bij Lilium betreft, heb ik in de bovengenoemde mededeeling 
dit verschijnsel beschreven als «het resultaat van het samen¬ 
werken van tweeërlei oorzaken, nl. 1° de verschillen in den 
graad van samentrekking, die zelf afhangen van de richting 
van het uitzettingsellipsoïde, en 2° de verschillen in de 
buigzaamheid, die een gevolg zijn van de ongelijke verdik¬ 
king. « En wel zijn daar als de dynamisch werkzame vliezen 
1) Zur Oeffnungsmechanik der Blutenstaubbehàlter. B. d. deutschen 
Bot. Ge1.1895, XIII pag. 55. 
« 
