- 255 - 
bij deze planten kan het onderscheid tusschen den vorm der 
vochtige en dien der droge sporehouders door den bouw van 
den wand verklaard worden. 
De voorafgaande bemerkingen nopens de eenvormigheid 
van het openingsmechanisme der stuifmeelzakjes moeten nu 
niet tot den misslag leiden, alsof de geheele bouw van 
den wand met de verschillende biologische vereischten in 
geenerlei betrekking stond. Op welke wijs de bouw van 
den wand der helmknoppen in zijn geheel varieert, om die 
speciale vereischten recht te laten wedervaren, wil ik 
nochtans voor een later artikel behouden, waarin ik de 
mechanismen van enkele typen van helmknoppen beschrijven 
en uit het vermeld gezichtspunt verklaren zal. In de onder¬ 
havige verhandeling wil ik mij bij de uiteenzetting van het 
openingsmechanisme in ’t algemeen bepalen. 
Naar Zimmermann’s voorbeeld heb ik mij daarvoor van de 
hooger besproken reactie bediend, welke de celwanden in het 
gepolariseerd licht vertoonen. Het zij mij geoorloofd, vóór 
de uitvoerige bespreking van ons mechanisch vraagstuk de 
vertrouwbaarheid en gemakkelijkheid dezer optische wijze 
van onderzoek nog voor eenige voorwerpen te betoogen, 
wier mechanismen ik in een vorig artikel l ) besproken heb. 
Van de doosvrucht van Dianthus prolifer is daar gezeid, dat 
de hygroskopische bewegingen der tanden meestendeels 
door den buitensten wand der opperhuidscellen voortgebracht 
worden. 
De krommingen in de lengte der tanden berusten nam. 
vooral op het feit, dat een zeer smalle, aan de celholte 
grenzende zone van dien sterk verdikten celwand als weer- 
standslaag optreedt, terwijl gansch de uitwendige verdik- 
1) Ueber die Anatomisch-pliysikalische Ursache der hygrosko 
pischen Bewegungen pflanzücher Organe. Flora , 1891, blz. 193 en vv. 
