— 291 
is, aan het mechanisme een werkzaam deel nam. Werd 
deze verwachting waar bevonden, dan had genoemde wand 
bij het omrollen der klep stijf moeten blijven. Maar dit heb 
ik niet een enkele maal bemerkt ; integendeel heb ik bij 
alle soorten, die ik hier laat volgen, de duidelijkste buiging 
van den buitënsten tangentialen wand der vezelige cellen 
waargenomen : Pinus, Crocus , Iris, Amaryllis, Narcissus, 
Tulipa, Lilium, Hemerocallis, Anthericum, Polygonatum, 
Dracaena , Secale; Clematis, Ranunculus, Ficaria, Nigella , 
Aquilegia, Delphinium, Magnolia , Liriodendron, Berberis 
(zoowel aan den mantel als aan het klepje), Podophyllum, 
Nuphar , Papaver, Nasturtium, Lychnis, Aesculus , Poten - 
tilla, Lonicera, Solanum , Nicotiana, Datura, Digitalis 
Lamium en Rhinanthus. Er dient daarbij aangestipt, dat, 
wanneerde vezelige laag uit verscheidene rijen cellen bestaat, 
niet alleen de buitenwand der buitenste rij de vermelde bui¬ 
ging vertoont, maar dat deze ook op de buitenwanden der 
dieper binnenwaarts gelegen cellen kan worden waargeno¬ 
men, indien deze door intercellulaire tusschenruimten van de 
aangrenzende binnenwanden der naburige cellen gescheiden 
zijn (b. v. bij Hemerocallis, Anthericum, Narcissus , Amaryl¬ 
lis ). Raken, in een vezelige laag van verscheidene rijen, de 
buiten- en binnenwanden elkaar zonder tusschenruimten, dan 
grijpt er bij alle twee een gelijkmatige buiging plaats {Digi¬ 
talis, Liriodendron hier en daar, zie fig. 13 blz. 270). Eene 
vergelijking van fig. 19 en fig. 20, blz. 288 met fig. 16, 
blz. 280,alsook der fig. 36 c en d blz. 318 leert ons, hoezeer 
de vorm van de holte der vezelcellen door dergelijke buigin¬ 
gen verandert. 
§ 5. Dynamiek der vezelige laag. 
a) De opvatting van Purkinje-Schinz. 
Het is een bekend feit, dat de as, om dewelke zich de 
