— 297 — 
Bij Clematis werd waargenomen dat vochtige dwarse door¬ 
sneden, welke door haar vorm met het gesloten stuifmeel- 
zakje overeenstemden, na uitdroging schier niet rugwaarts 
gekromd werden, zelfs wanneer zij vrij aan een naald hin¬ 
gen, en dus in haar bewegingen niet belemmerd werden door 
het kleven aan het prepareerglas. Deze traagheid loopt 
vooral in het oog, wanneer men nauwkeurig heeft gadegesla- 
ge^hoe in andere gevallen, b. v. bij Tiilipa, Papaver , Aescu- 
Ivs , Crocus en Nuphar (zelfs bij Magnolia , met veelvlakkige 
« stoelcellen » in plaats van de « bankcellen » van Lirioden - 
dron ), de hygroscopische bewegingen der dwarse doorsneden 
zeer snel en dikwijls schier oogenblikkelijk geschieden. 
Had de bewegende kracht haar zetelplaats in de afzonderlijke 
U-vormige lijsten, dan zou men, aangezien deze in al gene 
dwarse doorsneden duidelijk te voorschijn treden, niet kun¬ 
nen begrijpen, waarom die kracht in deze doorsneden niet 
tot uitwerking komen zou. Daarentegen is de verklaring 
van het beschreven verschijnsel eenvoudig, wanneer men, 
volgens onze opvatting, de actieve rol door de dwarse zij¬ 
wanden laat spelen, daar deze in dwarse doorsneden des te 
minder talrijk voorkomen,naarmate de bankcellen langer zijn. 
Daarbij mag men niet uit het oog verliezen, dat de 
doorsneden van Liriodendron b. v. hygroscopisch geenszins 
gansch ongevoelig waren ; integendeel, nauwelijks werden 
zij aan den adem van den mond blootgesteld, of zij kromden 
zich aanstonds heen en weer, alhoewel slechts in kleine 
maat. Mij komt het waarschijnlijk voor, dat deze geringe 
vormveranderingen door kromming gedeeltelijk door eigen 
spanningen in de U-vormige lijsten ontstaan. Weliswaar 
kan men bij deze noch door middel van kleurstoffen (chloor- 
zinkjodium, phloroglucine, zwavelzure aniline), noch door 
het polarisatietoestel een binnenlaagje van eenige noemens¬ 
waardige dikte ontdekken, die een andere reactie zou laten 
22 
