— 347 — 
de genoemde contractie-as hier van den eenen zijwand naar' 
den anderen gericht is. Daardoor werd ik tot het vermoeden 
gebracht dat ook in het gewelf van den dunnen buiten¬ 
wand de langste contractie-as dezelfde richting heeft, en 
aldus den kring sluit, die door de langste assen in de overige 
wanden der ringcellen gevormd wordt. Bij de eenige Hyme- 
nophyllacee die ter mijner beschikking stond, nl. Trichoma - 
nes radicans Sw., werd dit vermoeden door het optisch 
onderzoek dadelijk bevestigd. Verder vfQYÙQwScolopendvium 
officinarum, Polypodium vïdgare, Hemüelia capensis, Cya- 
thea Sp., Schizaea fistulosa en Osmunda regalis , dus 5 fami- 
liën met betrekking tot de reactie van de ringcelwanden in 
het gepolariseerd licht onderzocht. Bij al die geslachten 
vertoonden de wanden der ringcellen de boven beschreven 
structuur. De fig. 45 en 46 mogen tot bewijs dienen. In de 
beide figuren worden de hoofdvlakken van den polarisator en 
van den analysator door de pijltjes p-p en a-a aangewezen. 
De pijltjes g-g duiden de richting aan van de optische as van 
het gipsplaatje rood 7, die in het geperste glas overeenstemt 
met de elasticiteitsas die loodrecht is op de richting der druk¬ 
king (met andere woorden de optische as, die dezelfde rich¬ 
ting heeft als de langste as van het ellipsoïde dat in het glas, 
ten gevolge van de drukking, uit een oorspronkelijk kogel¬ 
vormig substantie-element ontstaat). In fig. 45 werd een 
sporezakje eener Polypodiacee op het vlak gezien als eerste 
bewijsstuk van de optische reactie afgebeeld. Wanneer men 
zijne aandacht vestigt op de gewelfde buitenwanden der ring¬ 
cellen, die in het figuur op drie plaatsen door arceeringen 
aangewezen zijn, ziet men, dat deze niet de purperroode: 
kleur van het vrije gezichtsveld vertoonen, maar op twee 
tegenovergestelde plaatsen van den ring indigoblauw, op een 
derde plaats die 90° van de eerste verwijderd is, helderrood 
gekleurd zijn. De eerste kleur is de optellings-, de tweede 
