— 180 — 
beelden betreffen onwillekeurige bewegingen ; doch ook eene wille¬ 
keurige beweging, voorafgegaan van eene beredeneering, vindt 
steeds haren oorsprong in een uitwendigen prikkel, hoewel de ver¬ 
schijnselen hier minder eenvoudig voorkomen. 
Naar die voorafgaande beschouwing kan bij gevolg elke beweging 
aanzien worden als eene reactioneele werking, door een uitwendigen 
prikkel veroorzaakt. Het' zal wel overbodig zijn te doen opmerken, 
dat het hier slechts eene oppervlakkige beschouwing geldt, en dat de 
rol van het zenuwstelsel lang niet zoo eenvoudig is als in dit alge¬ 
meen plan werd voorgesteld. Doch indien men slechts de oorzaak en 
het uitwerksel vóór oogen houdt, dan mag men kortweg zeggen : de 
indrukken van de buitenwereld, opgevangen door bijzondere orga¬ 
nen, namelijk de zintuigen, hebben eene prikkeling ten gevolge, 
die zich uit door eene beweging. 
Zooveel voor het dierenrijk. Hoe gedraagt zich nu het planten- 
organisme tegenover de verschillende uitwendige faktoren, die er een 
invloed kunnen op uitoefenen ? 
Het is een algemeen bekend feit dat de planten, zoowel als de 
dieren, den invloed dier faktoren ondergaan, dat licht, temperatuur, 
vochtigheid, voeding, kortom alle mogelijke levensvoorwaarden, 
diepe wijzigingen in het levend wezen kunnen te weeg brengen. Met 
andere woorden, de organismen vertoonen eene zekere kneedbaar¬ 
heid, eene zekere plasticiteit tegenover de krachten die er op inwer¬ 
ken, en die in zekere mate hunne eigenschappen beheerschen.-'Doch 
van die klasse van verschijnselen, waarbij het organisme veel¬ 
eer een passieve rol vervult, is hier geen sprake. Wij willen enkel 
nagaan of er bij de planten inrichtingen bestaan die overeenstemmen 
met de gevoelige organen en weefsels der dieren, die het vermogen 
hebben de uitwendige prikkels waar te nemen, en er onmiddellijk, op 
actieve wijze, op te reageeren. 
Het is a priori onbetwijfelbaar, dat eene zoo hoog ontwikkelde 
inrichting als het zenuwstelsel der dieren, bij planten niet 
bestaat, en dat de uitwendige indrukken hier niet dezelfde uitwerk¬ 
selen hebben. Het komt zelfs op het eerste gezicht vóór, alsof die 
uitwerkselen nul zijn, alsof elke zinswaarneming bij de planten 
totaal ontbreekt. Het kan dan ook zeer vreemd klinken van een 
zinnenleven der planten te gewagen. 
