- 181 — 
Hetgeen nochtans onze aandacht moet vestigen is het feit, dat bij 
vele planten bewegingen uitgevoerd worden, en wel zeer snelle, 
goed bepaalde bewegingen, die ontegensprekelijk op een uitwendigen 
prikkel volgen. Het eerste, trouwens algemeen bekende voorbeeld, 
dat ons voor den geest komt, is dat van het Kruidje-roer-mij-niet, 
Mimosa pudica, waarvan de bladeren zich sluiten en neervallen ? 
wanneer men ze aanraakt. Het verschijnsel is hier dus wel, in 
hoofdzaak, hetzelfde als bij de dieren : eene beweging veroorzaakt 
door een prikkel, en onvermijdelijk rijst de vraag op, of dan bij de 
planten iets dergelijks bestaat als bij de dieren, en, in de eerste 
plaats, of bij de planten, die bewegingen uitvoeren, bijzondere 
organen bestaan : zintuigen, uitsluitend gedifferencieerd met het doel 
de causale prikkels op te vangen. 
De onderzoekingen van Darwin, Sachs, Pfeffer, Noll, Frank, en 
vooral van Haberlandt laten ons toe op deze vraag bevestigend te 
antwoorden, zooals verder blijken zal uit het onderzoek van eenige 
der merkwaardigste bewegingsinrichtingen in het plantenrijk. 
Doch vooreerst dient nog een woordje gezegd over het algemeen 
mechanisme dier bewegingen. 
Bij de hoogere dieren hebben wij twee verschillende weefsels 
leeren kennen, het zenuwstelsel, dat uitsluitend gevoelig is, en de 
spieren, die de bewegingen uitvoeren. Bij de lagere dieren verdwijnt 
dit onderscheid, en dezelfde cellen zijn te gelijkertijd gevoelig en 
motorisch. De overeenkomstige bewegingsverschijnselen de bij de 
planten waargenomen worden, laten ons toe dezelfde inrichtingen 
te gemoet te zien. Ook hier zullen zich gevallen voordoen, waar een 
enkel weefsel die dubbele rol vervult, terwijl bij andere planten 
eene duidelijke differenciatie in gevoelig en motorisch weefsel wordt 
waargenomen. Doch die differenciatie vertoont alleszins niet do diepe 
wijzigingen, die de dierlijke cellen ondergaan hebben ; dit is een reden 
waarom de zinnelijke verschijnselen in bet plantenrijk zoo lang 
onopgemerkt zijn gebleven. Alleen een nauwkeurig onderzoek kan 
het onderscheid duidelijk maken, door hier ook, zoowel als bij de 
dieren, ! t zij dan ook in geringere mate, de overeenkomst aan te 
toonen tusschen anatomischen bouw en functie. Bij de gevoelscellen 
zullen wij dus inrichtingen moeten vinden, die het opvangen van den 
prikkel mogelijk maken ; volgens de algemeen aangenomen hypo¬ 
these, die de aanprikkeling eener gevoelige cel toeschrijft aan eene 
