— 183 — 
planten, in dit algemeen plan geschetst, meer in 't bijzonder na te 
gaan, waarbij nochtans de aandacht meer bepaaldelijk op de eigen¬ 
lijke zintuigen zal gevestigd worden. 
Bewegingen worden bij planten verricht vooral door bladeren en 
door geslachtsorganen, dit wil zeggen meeldraden en stampers. 
Het best bekende voorbeeld van bladbewegingen vertoont ons de 
Mimosa pudica. 
Het samengesteld blad van het Kruidje-roer-mij-niet bestaat uit 
een primairen bladsteel, die zich in vier secundaire verdeelt, waarop 
de gevinde blaadjes zijn ingeplant (PI. XVII, fig. 1). De welbekende 
bewegingen dier bladeren, die bestaan in het neerbuigen der blad- 
steelen en het tegen elkander sluiten der blaadjes, kunnen teweeg 
gebracht worden ’t zij door schudden of stooten, ’t zij door eene 
zachte aanraking, in dit laatste geval echter van bepaalde deelen. 
Zeer begrijpelijk is het immers, dat door het schudden der plant 
de motorische cellen in werking gebracht worden, aangezien de 
mechanische prikkel zich op hevige wijze in al de deelen der plant 
doet gevoelen. Tracht men nu hetzelfde resultaat te bekomen door 
de plant op verschillende plaatsen zachtjes aan de raken, dan bevindt 
men dat alleen aanraking van de verdikte bladsteelbasis de beweging 
te voorschijn roept. Het gevoelig weefsel moet dus in die verdikkin¬ 
gen, waarin de bladsteelen zich buigen en welke wij bij gevolg 
gewrichten mogen noemen, gezocht worden. 
In ons [fig. 2 is een dergelijk gewricht iets vergroot afgebeeld. 
Aan de basis van het verdikt gedeelte vindt men twee steunblaad- 
jes, die, evenals het gewricht zelf, met stijve haren bezet zijn ; daar¬ 
enboven vertoonen zich tusschen de steunblaadjes 4-5 langere haren, 
in eene rij op eene vooruitspringende lijst ingeplant. 
Buigt men één dier haren door middel van eene fijne naald naar 
beneden, dan ziet men onmiddellijk de beweging optreden. Zonder 
twijfel dus kunnen zij den mechanischen prikkel op vangen en aan 
het motorisch w r eefsel mede deelen. De vraag is nu, of zij alleen dit 
kunnen, of zij daartoe bijzonder ingericht zijn, met ander-e w r oorden, 
of men ze als de zintuigen mag beschouwen. Raakt men de gewrichts- 
opperhuid eener gezonde plant met eene fijne naald aan, op zulke 
wijze dat geen enkel haartje aangeroerd worde, zoo kan de beweging 
van het blad toch nog optreden, waaruit wij kunnen besluiten dat 
