— 192 — 
boord, en het gedeelte dat den uitstekenden tepel bedekt is zeer 
dun, evenals de oppervlakkige cuticula. Daaruit volgt dat de kleine 
protoplasma-uitstulping bijna niet van de buitenwereld gescheiden 
is, en de geringste aanraking er gemakkelijk op inwerken kan; dien. 
tengevolge is zij zeer goed geschikt om de deformeerende prikkels 
waar te nemen, zooals uit het nagaan der figuur gemakkelijk te 
verstaan is. Dit type vertoont eenige afwijkingen, echter van weinig 
belang, die toch op hetzelfde bouwplan neerkomen. Het wordt 
aangetroffen bij vele Cereus- soorten, bij Portulaca granchflora , 
Sparmannia africaïia, enz 
Ook bij stampers of stamperdeelen komen bewegingen voor, met 
het oog op het bevruchtingsproces. De gewone Mimulus iuieus is 
daarvan een welbekend voorbeeld. 
De onderlinge stand der geslachtsorganen in de bloem dezer plant, 
gepaard met de bewegingsinrichting van den stempel, laten ons toe 
op duidelijke wijze het bewerken der kruisbevruchting door insekten 
te verklaren (zie fig. 10 en 11). Op eene overlangsche doorsnede 
der bloem ziet men, dat de meeldraden onder den stamper gelegen 
en korter zijn dan deze, derwijze dat de bezoeker, die den honig 
op den bodem der kroonbuis tracht te bereiken, met de slurf eerst 
den stempel, daarna de stuifmeelhokjes moet aanraken. De stempel 
bestaat uit twee ovale kleppen, met het stempelvlak aan de binnen¬ 
zijde. In den normalen toestand zijn deze kleppen van elkander ver¬ 
wijderd, en versperren zij bijna volkomen den ingang der kroonbuis; 
onderzoekt men echter eene bloem na een insektenbezoek, dan ziet 
men dat de stempel gesloten is, dit wil zeggen dat de twee kleppen 
zich met het stempelvlak tegen elkander hebben aangedrukt. Dit is 
onbetwistbaar het gevolg eener beweging, veroorzaakt door den 
bezoeker. Hoe komt nu deze beweging tot stand, en in welk verband 
staat zij met de bestuiving der Mimulus- bloem? 
Het mechanisme is hier allereenvoudigst, zonder gevorderde diffe- 
renciatie : het motorisch weefsel is tevens gevoelig, en van bepaalde 
zintuigen is geen sprake. Dit weefsel bevindt zich aan de basis der 
kleppen, en aan de binnenzijde; doch het aanraken dier plaats, of ' an 
welke andere ook, blijft zonder gevolg. De beweging der kleppen, 
dus hare toenadering, kan slechts op een enkele wijze bewerkstelligd 
worden, b. v. wanneer men, met de punt eener naald, den top der 
