— 194 — 
de merkwaardigste van het plantenrijk gerekend worden. Zij 
werden grondig bestudeerd en beschreven door Darwin, die dit 
hoofdstuk als een der belangwekkendste der bloemenbiologie heeft 
leeren kennen. 
De Orchideeën-bloemen vertoonen eenige algemeene bijzonder¬ 
heden, die het niet overbodig zal zijn in ’t voorbijgaan te herinneren, 
alvorens over te gaan tot de beschrijving der gevallen die voor ons 
onderwerp belangrijk zijn. 
Van de zes bloemdekbladeren onderscheidt zich steeds het onder¬ 
ste, labellum geheeten, door vorm en grootte; doch de Orchideeën- 
bloemen wijken vooral van de gewone af door hunne geslachtsor¬ 
ganen, die vereenigd zijn tot een in ’t midden der bloem meer of 
minder vooruitspringend gedeelte, de stempelzuil. Deze draagt voor¬ 
aan twee stuifmeelhokjes, waarin het stuifmeel bevat is, niet onder 
den vorm van een poeder, doch van twee vaste massa’s, waarin de 
korrels onderling samengehouden worden door eene draderige, 
elastische stof, welke onder aan de massa’s, oi polliniën, een steeltje 
vormt. Die twee steeltjes zitten vast aan een plaatje (of twee plaat¬ 
jes), dat deel uitmaakt van de stempelzuil, doch op een gegeven 
oogenblik kan losgeraken, en bedekt is met eene kleverige zelf¬ 
standigheid. De steeltjes en het plaatje zijn als ’t ware door een 
beursje, bursicula , omsloten, dat zich door aanraking opent, of 
eenvoudig afvalt. Achter of onder dien helmknop bevindt zich het 
stempeloppervlak. 
De vorm der stempelzuil, zoowel als de inrichting der gelfeele 
bloem, vertoonen trouwens een eindelooze verscheidenheid, hetgeen 
aanleiding geeft tot dien verbazenden rijkdom aan vormen waarvan 
geen enkele andere familie ons het evenbeeld oplevert. In elk bij¬ 
zonder geval nochtans vindt men hetzelfde doel terug : het gunstig 
gevolg van het insektenbezoek voor de kruisbevruchting. In de 
meest voorkomende gevallen moet de bezoeker, die den honig of 
eenig ander lokmiddel aan de basis van het labellum komt opsporen, 
met den kop voorbij het beursje strijken, waardoor dit geopend 
wordt, en het kleverig plaatje, met de polliniën, hecht zich vast aan 
den indringer, die met zijnen last eene andere bloem gaat bezoeken 
en er de bestuiving bewerkt. Bij sommige Orchideeën-bloemeu 
wordt de onvrijwillige rol der bezoekers op merkwaardige wijze 
begunstigd, en uit dit oogpunt zijn enkele bewegingen voor ons 
onderwerp van het allerhoogste belang. 
