— 201 — 
Men kan de uitwendige faktoren, naar bunne natuur en wijze van 
inwerking, in twee groepen brengen, en bij de studie der zinswaar- 
nemingen en der daartoe aangepaste organen dient men in de eerste 
plaats met dit onderscheid rekening te houden. Men zou die twee 
groepen van prikkels kunnen noemen d q stoffelijke en de onstoffelijke, 
de eerste voortgebracht door de onmiddellijke aanraking met de 
stof, de andere door de inwerking eener kracht. Wat de zinswaar- 
nemingen van den mensch betreft, behoort de tastzin natuurlijk tot 
de eerste groep ; daarbij voegen zich nog het gehoor, dat berust op 
de wijzigingen der luchtdrukking op het trommelvlies, de smaak en 
de reuk, waarbij de fijne stofdeeltjes onmiddellijk de gevoelige 
zenuwuiteinden aandoen. Het gezicht, integendeel, behoort tot de 
tweede klasse, aangezien hier de prikkel uitgeoefend wordt door 
eene onstoffelijke kracht, het licht. 
Zijn planten nu alleen gevoelig voor stoffelijke prikkels, en kun¬ 
nen Krachten op haar geen invloed uitoefenen, die als zinsverschijn- 
sel zou kunnen beschouwd woorden? Met andere worden, komen in 
de plantenwereld geene bewegingen voor, die met eene bepaalde 
kracht in betrekking kunnen gebracht worden? 
Onder den naam van tropismen heeft men eene reeks krommings- 
bewegingen vereenigd, waarvan twee algemeen bekend zijn : de 
geotropische en de phototropische bewegingen. 
Het feit, dat bij de meerderheid der planten de wortels naar 
omlaag, de stengeldeelen integendeel naar omhoog groeien, behoort 
derwijze tot onze alledaagsche begrippen, dat wellicht bij weinigen 
het denkbeeld opkomt, een oorzaak van dit verschijnsel te zoeken, 
evenals het vallen van een lichaam op den grond ons natuurlijk en 
onvermijdelijk voorkomt, omdat wij het nooit anders zagen. Op de 
vraag, waarom al de lichamen steeds naar beneden vallen, volgt dan 
ook meestal het verwonderd antwoord : omdat het niet anders kan, 
omdat een lichaam toch niet naar omhoog kan vallen ! Met zulke 
verklaring kan zich natuurlijk de wetenschap niet tevreden houden, 
daar zij voor elk bepaald verschijnsel eene bepaalde oorzaak vergt. 
Men weet sinds lang, dat de oorzâak, die den val der lichamen 
bewerkstelligt, de algemeene aantrekkingskracht is, die zich 
tusschen alle bestaande lichamen doet gevoelen, van het kleinste 
stofdeeltje tot de grootste hemellichamen, en die, in het bijzonder 
geval van de aantrekking tusschen onze planeet en alles wat zich 
