202 — 
aan hare oppervlakte bevindt, den naam heeft ontvangen van 
zwaartekracht , die loodrecht op de aardoppervlakte gericht is. 
Dezelfde richting nu nemen ook steeds de stengels en wortels der 
planten; brengt men eene plant uit haren normalen stand, dan ziet men 
weldra dat de nog groeiende deelen opnieuw de vertikale richting 
trachten aan te nemen, dóórzichte krommen, dus door qqwq geotro- 
'pische beweging, welke positief bij de wortels, negatief bij de stengels 
is.Ten gevolge dier overeenkomst van richting ligt het vermoeden voor 
de hand, dat, het hier dezelfde kracht geldt, en dit vermoeden 
werd bevestigd door de proeven met den klinostaat, die bewezen 
hebben dat, wanneer een plant aan den invloed der zwaartekracht 
onttrokken wordt, zij voortgroeit in de willekeurige richting die 
men haar'gegeven heeft. Wanneer men zegt dat de planten op den 
klinostaat aan de zwaartekracht onttrokken worden, gebruikt men 
wel is waar een onjuiste uitdrukking, daar niets aan de oppervlakte 
der aarde aan die aantrekking ontsnappen kan; doch in dit toestel 
wordt de moeilijkheid opgelost door den invloed der zwaartekracht 
te niet te doen op de volgende wijze : de horizontaal geplaatste plant 
wordt gedurig en regelmatig om een horizontale as gedraaid, zoodat 
elk gedeelte voortdurend een nieuwen stand tegenover de aarde 
aanneemt; de invloed der aantrekking op het eene oogenbiik wordt 
dus vernietigd door dien invloed op het volgende, en per slot van 
rekening kan de plant onmogelijk aan de zwaartekracht gehoor¬ 
zamen. 
Hoe doet zich nu die kracht in het plantenorganisme gevoelen, om 
de standvastige richtingsbewegingen der assen te weeg te brengen ? 
Men mag a priori aannemen, dat het niet eene eenvoudige, mecha¬ 
nische aantrekking is, want dan zouden al de plantendeelen naar 
omlaag gericht worden; er moet hier dus meer in ’t spel zijn. Wij 
staan hier feitelijk voor een uitwendigen faktor, waarvan de invloed 
op het plantenorganisme zich uit door eene beweging, hetgeen ons 
het recht geeft ook in dit geval van een zinswaarneming te spreken, 
en in overeenkomst met het voorafgaande de vraag te stellen of ook 
de zwaartekracht door prikkelbare organen waargenomen wordt. 
De waarneming eener kracht in een organisme, bijgevolg de prik¬ 
keling die zij er te weeg brengt, moet natuurlijk berusten op een 
stoffelijke werking dier kracht; men weet, b. vu, dat het licht 
scheikundige verschijnselen kan te weeg brengen, zooals de ontbin- 
