— 203 — 
ding van zekere zelfstandigheden : op dergelijke werking berust 
de gevoeligheid van het oog. De zwaartekracht heeft slechts éen 
enkel stoffelijk uitwerksel, de aantrekking der lichamen ; dit zal dan 
ook de leidraad zijn bij het ontleden der geotropische prikkeling. 
In het dierenrijk bestaat eene inrichting, die de inwerking der 
zwaartekracht volgens dit princiep verwezenlijkt. Een groot aantal 
waterdieren, o. a. de schaaldieren, de bloedzuigers, vele larven, 
hebben een bijzonder orgaan, otocyste of evemoichtsblaasje genoemd, 
dat bestemd is om hun het waarnemen van het evenwicht toe te 
laten. Het otocyste bestaat uit een hol, spherisch kamertje, waar¬ 
van de binnenwand bekleed is met eene laag gevoelige zenuwcellen. 
In de holte, die gevuld is met een onverschillig vocht, bevindt zich 
een klein steentje, het otolieth , dat door zijn gewicht op den bodem 
rust, natuurlijk steeds op het laagste punt van den wand. Door zijn 
gewicht oefent het steentje op de gevoelige cellen eene drukking, 
bij gevolg eene prikkeling uit, die feitelijk onmiddellijk van de 
zwaartekracht uitgaat. In den normalen evenwichtstoestand van 
het dier, d. i. wanneer het symmetrievlak van het lichaam vertikaal 
staat en dus met de richting der zwaartekracht overeenstemt, moet 
de prikkeling als normaal beschouwd worden. Wordt nu het dier, 
door zijne bewegingen, uit zijn evenwichtstoestand gebracht, zoo 
zal het symmetrievlak een schuine richting tegenover de vertikale 
aannemen, doch, daar de richting der zwaartekracht dezelfde blijft 
en het otolieth daaraan moet gehoorzamen, verplaatst het zich 
buiten het symmetrievlak, en gaat het dus op andere zenuwcellen 
drukken ; thans is de prikkeling anormaal, en zij zal eene reactioneele 
beweging te weeg brengen, die het dier weer in zijne evenwichtstoe¬ 
stand brengt. 
Men kan een zekere overeenstemming tusschen die bewegingen 
en de geotropische krommingen niet ontkennen, hetgeen de onder¬ 
stelling w r ettigt, dat ook het mechanisme in de beide gevallen zou 
kunnen gelijk zijn. Deze onderstelling, door een zeker aantal belang¬ 
wekkende waarnemingen gesteund, heeft aanleiding gegeven tot de 
onlangs opgeworpen statoliethentheorie. 
Men kan immers een cel volkomen vergelijken met een otocyste ; 
heel de binnenzijde van den wand is bekleed met de dunne laag 
van het gevoelig wandprotoplasma : dit omringt op zijne beurt 
het korrelig plasma, waarin zich de meer of minder groote vacuole 
bevindt ; dit korrelig plasma nu is half vloeibaar, zoodat een vreemd 
