— 205 — 
Men heeft wel is waar de tegenwerping gemaakt dat in vele 
stengels de zetmeelschede ontbreekt; doch de uitzonderingen zijn 
niet zoo talrijk als wel gedacht werd, want bij die planten die eene 
uitzondering schijnen te zijn, vindt men toch de zetmeelscheede in de 
jonge, nog groeiende deelen, dus alleen daar waar de krommingen 
kunnen uitgevoerd worden, en waar het bedoelde weefsel dus kan 
nuttig zijn. In die planten, waar de eigenlijke zetmeelscheede ont¬ 
breekt, wordt zij vervangen door een ander zetmeelhoudend weefsel, 
dat dezelfde rol vervult. 
Haber landt heeft door proeven de rol der zetmeelkorrels kunnen 
aantoonen, en aldus het vermoeden, dat op de voorgaande theore¬ 
tische beschouwingen berust, gestaafd. Deze proeven werden geno¬ 
men met Tradescantia virginica , eene plant waarvan de stengel- 
leden, door duidelijke knoopen gescheiden, een basalen groei 
vertoonen, zoodat zich de zetmeelscheede in hun onderste gedeelte 
bevindt. Nu, dit gedeelte alleen is geotropisch. Wordt de schors met 
het schorsparenchym verwijderd, op zulke wijze nochtans dat de zet¬ 
meelscheede ongedeerd blijft, zoo ziet men de geotropische krom¬ 
mingen onverlet voortgaan, waaruit men besluiten kan dat het 
gevoelig en tevens het motorisch weefsel nog aanwezig zijn ; wordt 
echter de zetmeelscheede op hare beurt weggenomen, zoo vertoont 
zich verder geen kromming meer. Men is dus wel gerechtigd de 
zetmeelscheede als het perceptieorgaan te beschouwen. Om zich 
daarvan te overtuigen, heeft Haberlandt getracht de zetmeel¬ 
korrels te doen verdwijnen ; vele planten nu verliezen hunne zetmeel- 
reserve gedurende den winter, en dit is ook het geval bij een aantal 
kasplanten : en feitelijk, de waarneming heeft geleerd dat deze zich 
ongevoelig tegenover de zwaartekracht vertoonen. Wat het moto¬ 
risch weefsel betreft, bij Tradescantia is dit natuurlijk door het 
merg vertegenwoordigd, zooals uit de voorgaande proeven blijkt. 
Door al deze bewijsvoeringen op tamelijk vasten grond gebracht, 
laat de statoliethentheorie ons toe de zetmeelscheede en de wortel- 
muts, of de overeenkomstige weefsels, in de klasse der zintuigen te 
rangschikken. Zij geeft ons wel is waar geen volledig denkbeeld van 
het mechanisme der geotropische bewegingen ; zij tracht enkel aan 
te toonen, dat deze eene reactie zijn op den prikkel, door de zwaarte¬ 
kracht uitgeoefend en door bepaalde organen waargenomen. Welke 
nu de band is tusschen prikkel en beweging, waarom een bepaalde 
