- 220 - 
uit de helmknoppen gevallen is : de zuiger wordt aldus met stuifmeel 
beladen. Bij het terugtrekken van den zuiger wordt de stempellip naar 
voren en naar omhoog gedrukt ; aldus wordt de stempelopening ten 
deele gesloten, en kan het stuifmeel, dat aan den zuiger kleeft, in de 
stempelopening niet terechtkomen. Als het insect daarna op dezelfde 
wijze een tweede bloem bezoekt komt de zuiger, die met stuifmeel 
uit de eerste bloem beladen is, in aanraking met de tepeldragende 
voorzijde der stempellip, en een zekere hoeveelheid stuifmeel blijft 
aan de tepels hangen, terwijl de stempellip, door de beweging van 
den zuiger, naar achteren gedrukt wordt. Bij het terugtrekken van 
den zuiger wordt de stempellip naar omhoog gedrukt : het vreemd 
stuifmeel, waarmede hare voorzijde belast is, wordt aldus in de 
stempelholte geperst, en daarin door het stempelvocht vastgehou¬ 
den. Kruising door insecten is dus bijna onvermijdelijk, zelfbevruch- 
ting door insecten bijna onmogelijk. 
Sommige insecten zetten zich op het onderste kroonblad neder ; 
andere (b. v. Apis, Bombus terrestris) zuigen onderste boven 
gekeerd, met den kop naar omlaag, en houden zich aan de bovenste 
kroonbladen vast. (Zie Müller, Fertilisation, blz. 118.) 
Darwin {Cross and Self-Fertilisation, 1876, blz. 1*24) doet zeer 
terecht opmerken dat de bloemen van V. tricolor (gekweekte pensée) 
soms zeer langen tijd van insectenbezoek verstoken blijven Hij 
onderstelt dat een zekere gesteldheid der lucht tot de honigafscheiding 
noodig is : als de bloemen honig afscheiden zou dit ontdekt worden 
door de insecten, die alsdan de bloemen zouden bezoeken. 
Opmerking. De verschillende inrichtingen, waardoor de grootbloe- 
mige exemplaren van Viola tricolor tot bevruchting door insecten 
aangepast zijn (o. a. de stempellip, die bij de kruisbevruchting een 
belangrijke rol speelt), komen bij var. arrensis in een rudimentai- 
ren vorm voor, en hebben grootendeels opgehouden nuttig te zijn. 
Bezoekers: Allotrope Hymenopteren : Odynerus 
(. Ancistrocerus) oviventris, tracht zijn kop in de bloem te 
steken en vliegt na enkele vergeefsche pogingen weg ; op de 
gekweekte pensee, in een tuin te Melle, 29. 5. 86. — Lepi- 
dopteren : Pieris Brassicae , steekt zijne slurf in de bloem. 
De bezochte bloem was echter van honig verstoken ; op var. 
arvensis. 22. 5. 89, Meirelbeke. 
