- 383 — 
Chenopodium album , Sonchus, Taraxacum',) dat aan de wegen 
groeit blijft evenmin gespaard : het wordt door den Vlaam- 
schen landman zorgvuldig ingezameld en tot het voederen van 
geiten en konijnen gebruikt. Enkele bosschen maken soms 
den indruk, alsof zij zich in den natuurstaat bevonden, maar 
weldra ontdekken wij dat ook hier alles door den mensch ge¬ 
regeld wordt : het terrein is door rechte voren in perceelen 
gedeeld, de hoogstammige boomen staan op rijen geplant, het 
kreupelhout ontspringt uit stronken, welke door hunne tal¬ 
rijke litteekens van de steeds herhaalde tusschenkomst der 
bijl getuigen, en de laag teelaarde , die zich in het bosch 
vormt, wordt bijeengegaard en onder de namen bladgrond of 
boschgrond aan de bloemisten verkocht. 
Als wij nu den plantengroei van een dergelijke streek willen 
bestudeeren, mogen wij niet op het gewoon plantengeogra- 
phisch standpunt blijven staan. Het is niet voldoende de 
schaarsche overblijfsels van den oorspronkelijken planten¬ 
groei op te sporen, om ons aldus een denkbeeld te vormen 
van den vroegeren natuurstaat; het is evenmin voldoende den 
invloed der natuurlijke levensvoorwaarden, zooals bodem en 
klimaat, te leeren kennen. Hier dient rekenschap gehouden 
te worden met een nieuwen factor, n. 1. de tusschenkomst 
van den mensch En hierbij mogen wij ons niet te vreden 
houden met het algemeen begrip, dat de mensch de oorspron¬ 
kelijke flora grootendeels uitgeroeid, en met een bepaald doel 
door een zeker aantal cultuurplanten vervangen heeft ; wij 
moeten ook onze aandacht vestigen op den onbewusten invloed 
van den mensch. 
De onbewuste invloed van den mensch heeft zich gecombi¬ 
neerd met den natuurlijken invloed van bodem en klimaat, en 
door de gezamenlijke werking dezer drie factoren zijn nieuwe 
levensvoorwaarden ontstaan. De geheele flora heeft op deze 
nieuwe voorwaarden gereageerd : voor sommige soorten zijn 
