— 410 — 
en andere zand-proletariers ; Jasione Montana groeit hier in 
krachtige exemplaren, die zich in den vorm van regelmatige 
rozetten over den grond uitspreiden, en in Augustus en Sep¬ 
tember met honderde blauwe bloemhoofdjes prijken. Later 
komen Hypericum pulcJirum , enz., Hieracium vulgatum , Cam¬ 
panula rotundifolia, G-naphaliumsilvaticum, Eupatorium Can- 
nabinum, enz,, en de hooger vermelde heesters voor den dag. 
Intusschen worden de dennenboompjes grooter ; hooger en 
hooger verheffen zij hunne stijve stammen boven de andere 
planten ; steeds verder spreiden zij hunne takken uit, en 
zij vormen, na vijf of zes jaar, een ondoordringbaar geheel, 
waaronder alle andere planten op den duur versmacht wor¬ 
den. In dien toestand is de bodem van het dennenbosch — 
vooral op droge gronden — zeer arm aan phanérogame 
planten; hij wordt bedekt met een dikke laag dennennaalden, 
waarin zich eenige zwammen ontwikkelen, en de onderste 
takken der boomen sterven af bij gebrek aan ruimte en licht. 
Wat er nu van een dergelijk dennenbosch zou geworden, 
moest het aan zich zelf overgelaten worden, weten wij niet, 
want de mensch komt ook hier de natuurlijke orde der zaken 
verstoren. Het bosch wordt — gewoonlijk na zeven jaar — 
gedund : een aantal boompjes worden tusschen de andere 
weggehakt, de doode takken worden afgekapt, en aldus 
beschikken de overblijvende dennen over meer ruimte. 
Dezelfde bewerking wordt verscheidene achtereenvolgende 
malen — doorgaans om de drie jaar — herhaald ; telkens 
worden de stammen minder talrijk, en door het verwijderen 
der onderste takken wordt de vrije ruimte onder de kronen 
hooger en hooger. 
Het binnendringen van lucht en licht wordt aldus meer en 
meer bevorderd, en tevens ontwikkelt zich hier een kenschet¬ 
sende schaduwflora. Deze flora bestaat uit mossen, tallooze 
zwammen (o. a. Cantharellus cibarius , die schier nooit out- 
