2 
rijke en uitstekend ingerichte verzameling. Het behoeft geen 
betoog, dat pogingen om naast het Rijks Herbarium een of 
meer dergelijke instellingen in ons kleine land in het leven 
te roepen tot een betreurenswaardige versnippering van 
krachten aanleiding zouden geven en iets overbodigs zouden 
beoogen. 
Maar dit neemt niet weg, dat geen botanische tuin het 
vormen van een herbarium geheel kan ontgaan. Zelfs in den 
kleinsten tuin is het noodig de namen der aanwezige en door 
ruil of aankoop verkregen planten voortdurend te contro- 
leeren. Ieder die in deze richting eenige ondervinding opdeed, 
weet dat dit niet nagelaten mag worden. 
Maar zal de arbeid, aan dit determineeren der planten 
besteed, niet grootendeels verloren gaan, zal men niet telkens 
en telkens gedwongen zijn, dezelfde planten opnieuw aan een 
uitgebreid onderzoek te onderwerpen, dan is het noodzake¬ 
lijk steeds van elke gedetermineerde plant enkele exemplaren 
te drogen, ter latere vergelijking. Zoo vormt zich dan lang¬ 
zamerhand een tuinherbarium, dat dagelijks geraadpleegd kan 
worden, terwijl men zich in bijzondere en moeielijke gevallen 
steeds tot een der grootere, algemeene herbariën zal dienen 
te wenden. 
Gaat men gedurende een zeker aantal jaren met de vorming 
van zulk een tuinherbarium voort, dan vormt men als het 
ware een archief omtrent de werkzaamheden in den tuin 
verricht, eene verzameling, die misschien eenzijdig ontwik¬ 
keld en uit een algemeen botanisch oogpunt van weinig betee- 
kenis, maar voor de inrichting zelve van onberekenbare 
waarde zal zijn. 
Inderdaad zijn dan ook zoodanige herbariën aan verschil¬ 
lende botanische tuinen aanwezig en acht ik het waarschijn¬ 
lijk, dat zij op den duur aan geen enkelen zullen ontbreken. 
Ofschoon op dit oogenblik aan den Groningschen Hortus de 
