— 77 
100 krachtige planten, waarvan er drie reeds vóór den herfst 
eene verbreeding in de roset toonden. Deze drie werden 
daarna afzonderlijk geplant, om ze te laten bloeien zonder 
gevaar van door de andere bestoven te worden. 
Onder de planten, wier roset normaal bleef, waren er in 
het volgende voorjaar negen, die in hun stengels of takken 
duidelijke bandvormingen toonden. Deze planten werden 
echter, met de atavisten, zoodra zij bloeiden, tot den grond 
toe weggesneden. 
De exemplaren met gefascieerde roset (Plaat IX Fig. 1) 
leverden stengels, die met eene verbreede basis beginnende, 
zich niet verder verbreedden (Plaat X Fig. 1 en 3), maar 
door splijting zich in een grooter of kleiner aantal platte 
stammen verdeelden (Plaat X Fig. 2 en 4.) Zij droegen 
rijkelijk zaad, 
Uit dit zaad is een ras ontstaan, dat ik sedert regelmatig 
voortgekweekt heb, en dat in elke generatie een zeer vol¬ 
doend aantal gefascieerde rosetten levert, ten minste bij 
goede cultuur. In hetzelfde ras is ook de torsie erfelijk ge¬ 
bleven, ofschoon bij de keuze der zaaddragers aan getor¬ 
deerde exemplaren nooit bijzondere voorkeur geschonken 
is (1). In het jaar 1890 dienden de niet gefascieerde, doch 
wel getorteerde exemplaren van dit ras mij voor eene proef, 
om te bewijzen dat de torsie plaats vindt, wanneer de 
stengeldeelen reeds vrij ver ontwikkeld en van eiken uitwen- 
digen klem geheel vrij zijn (2). Hetzelfde ras bood mij ook 
de gevallen van oneigenlijken klemdraai, die m ijals voorbeeld 
van klemdraai bij planten zonder kruis- of krans wij zen 
bladstand gediend hebben (3). 
(1) Monographie der Zwangsdrehungen, Prlvgsheim’s Jahrbücher Rd. 
XXIII blz. 172. 
(2) 1. c. blz. 173. 
(3) 1. c. blz. 119. 
