- 457 — 
kruisbevruchting beide ongeveer in gelijke mate mogelijk : 
dergelijke gevallen kunnen eveneens in overeenstemming 
gebracht worden met de theorie, want kruisbevruchting is 
slechts mogelijk door de tusschenkomst van een uitwendig 
transportmiddel (wind, insecten, enz.), en het kan gebeuren 
dat de plant van die uitwendige hulp verstoken blijft (dit 
geschiedt meermalen als het insectenbloemen geldt). In dit 
geval zou de plant onvruchtbaar blijven indien zij zich met 
zelfbestuiving niet kon behelpen : zelfbestuiving is immers, 
ondanks de voordeelen der kruisbevruchting, verkieslijk 
boven volkomen onvruchtbaarheid. Bij een derde groep 
planten is zelfbevruchting de regel : kruisbevruchting grijpt 
slechts bij uitzondering plaats, of is geheel onmogelijk 
(. lllecebrum , enz.). Deze gevallen kunnen verklaard worden 
als men naar ’t voorbeeld van H. Müller wil aannemen dat 
zelfbevruchting voldoende is tot de instandhouding van het 
ras, en alleen schadelijk wordt als zelf- en kruisbevruchte 
nakomelingen tegenover elkander staan in den strijd voor het 
bestaan, in welk geval de zelfbevruchte nakomelingen op den 
duur zullen ten gronde gaan. Een dergelijke strijd wordt 
natuurlijk vermeden indien er slechts nakomelingen van één 
soort, nl. zelfbevruchte, bestaan. 
De zoo even aangehaalde algemeene verklaringen zijn 
echter niet voldoende (1). Voor ieder 'plantensoort in het 
bijzonder moeten wij onderzoeken welke betrekkingen er 
bestaan tusschen de bevruchting en andere levensverrich¬ 
tingen en -omstandigheden, b. v. de voeding, het midden 
waarin de plant leeft, hare betrekkingen met sommige dieren 
(b. v. met mieren), hare vegetatieve vermeerdering, haar 
levensduur, enz. Wij moeten daarenboven trachten, bij ieder 
plantensoort, de verhouding te bepalen tusschen de voordeelen 
(1) Zie onze Inleiding, Algemeene Beschouwingen ; Bot. Jaarboek, V, 
blz. 259 en volgende. 
