— 468 
plantenproletariaat aanleiding heeft gegeven, want buiten de 
cultuurgronden worden in ons gebied schier nergens prole¬ 
tariërs aangetroffen. 
De volgende waarneming levert eens te meer het bewijs dat het 
voortbestaan der proletariërs van de tusschenkomst van den mensch 
afhangt: teMeirelbeke bij Gent werd, voor een vijftiental jaren, een 
perceel sparrenbosch uitgerooid; daarna werd het terrein — onge¬ 
veer één hectare — beploegd en met koren bezaaid, en een aantal 
gewone akkerproletariërs kwamen tusschen het koren voor den dag. 
Na een paar jaren werd de cultuur verlaten, en sinsdien werd het 
terrein aan zich zelf overgelaten. Aan de zuidzijde van het perceel 
loopt een heideachtige boschweg, waar de plantengroei grooten- 
deels uit Calluna vulgaris bestaat. Deze plant nu heeft zich sedert 
een tiental jaren, meer en meer over het beschikbare terrein ver¬ 
spreid; van jaar tot jaar rukt zij verder voort; ongeveer de helft 
van het terrein, dat eenmaal met cultuurplanten en proletariërs 
bedekt was, heeft thans hetzelfde uitzicht als de oorspronkelijke 
heiden, die men in de provinciën Antwerpen en Limburg aantreft : 
Calluna vulgaris , een kapitalist, heeft al de proletariërs weggeveegd. 
In het gedeelte van het terrein, dat het verst van den heideachtigen 
weg verwijderd is, en waar Calluna nog niet overheerschend is, 
zijn de proletariërs eveneens sedert verscheidene jaren verdwenen; 
zij werden uitgeroeid door kapitalisten ( Teucrium Scorodonia , 
Hieracium , Hypericum- soorten, enz.) die vermoedelijk op hunne 
beurt door Calluna zullen overrompeld worden. — De verspreiding 
van Calluna geschiedt voornamelijk in Noordoostelijke richting, dus 
in de richting van den Zuidwestenwind, die in ons gebied gedurende 
het grootste gedeelte van het jaar heerscht. 
Moest de mensch verdwijnen, dan zouden de meeste prole¬ 
tariërs na weinige jaren eveneens verdwijnen : er is ons geen 
enkel plekje bekend, waar zij niet door kapitalisten zouden 
versmacht worden (zie hooger, de beschrijving van ons 
gebied). — Zeer waarschijnlijk is de tusschenkomst van den 
mensch, nl. de onbewuste teeltkeus, die hij heeft gepleegd, 
niet de eenige oorzaak van de verkorting van den levensduur ; 
andere factoren hebben daarbij een rol kunnen spelen en 
