- 487 - 
gedacht te geven van het lijden onzer ongelukkige buitenlieden ; 
niemand is in staat al het vreeselijke en al het hartverscheurende 
hunner ellende te beschrijven ; men moet er ooggetuige van 
geweest zijn, om te weten door welke grove middelen zij de 
natuur trachten te bedriegen, ’t is te zeggen, den honger te stillen 
waaronder zij bezwijken. » Zoo schreef men in 1845 over de 
wreede gevolgen, welke de aardappelziekte, door de Peronospora 
veroorzaakt, na zich sleepte. Maar niet alleen in Vlaanderen, ook 
in gansch het Noord-Westen van Europa werden toen de aardap¬ 
pelvelden door die woekerzwam verwoest, bij zoover dat op vele 
plaatsen de aardappeloogst bijna totaal verloren ging. 
Het schijnt dat in 1845 de aardappelplaag, door langdurige 
regens begunstigd, zich het eerst in de omstreken van Kortrijk 
vertoonde, op het einde der maand Juni, Vandaar verspreidde zij 
zich weldra over gansch Vlaanderen, Antwerpen en Brabant, om 
verder den Rijn en het Noorden van Duitschland te bereiken en 
vervolgens in Schotland en Ierland te dringen. Middelerwijl 
breidde zij zich in ’t Zuiden over Frankrijk, Zwitserland en Italië 
uit, zoodat al de voornaamste Europeesche landbouwstreken 
hetzelfde jaar door die kleine woekerzwam onberekenbare ver¬ 
liezen ondergingen. 
Het valt niet te betwijfelen dat deze ziekte zich reeds vroeger 
vertoond had, zonder evenwel voor de bevolking zoo noodlottige 
gevolgen na zich te slepen als in 1845. Op het einde der 18 de 
eeuw, in 1779, loofde de kasselrij van Audenaarde eenen prijs van 
300 gulden uit voor de beste verhandeling over het uitsterven der 
aardappels en over de middels om dit te verhelpen. 
Toen had men het evenwel met eene ziekte te doen van geheel 
anderen aard, namelijk de « krol » of de « krulziekte », gewoon¬ 
lijk St Antoniusvuur geheeten, die tegenwoordig nog bestaat, 
en waarvan de oorzaken veel min bekend zijn dan van de 
« plaag », welke laatste alleen het voorwerp onzer proeven heeft 
uitgemaakt. 
Ofschoon sommige geleerden het reeds ernstig vermoedden, 
had men in 1845 nog het bewijs niet dat de oorzaak der « aardap¬ 
pelziekte » wel inderdaad aan eene woekerzwam moest toege¬ 
schreven worden. « De eenen », zegde toen de uitstekende kruid- 
