— 488 — 
kundige, J. B. Dumortier, « hebben de oorzaak der ziekte aan 
microscopische kerfdieren (insecten) toegeschreven, anderen aan 
woekerzwammen, nog anderen aan de ontaarding der soort, die 
herzaaid moet worden, eindelijk hebben verscheidene geleerden 
er het uitwerksel in gezien van eenen met doodende zouten 
beladen regen of van electrische werkingen ; maar het schijnt mij 
gemakkelijk aan tetoonen dat men tot heden de ware oorzaak der 
kwaal niet heeft aangeduid. » M. Dumortier zelf meende de ziekte 
van 1845-te mogen vereenzelvigen met de krolziekte ( cloque ) van 
1778, en had dus evenmin als vele andere geleerden zijns tijds 
den waren aard der peronosporaziekte erkend 
Vele middelen werden toen met min of meer goed gevolg 
voorgeschreven om de ziekte tegen te werken, maar zonder 
echter duurzame uitslagen te leveren. De oorsprong of de ware 
oorzaak der ziekte niet bekend zijnde, waren die middelen alleen 
op willekeurige denkbeelden of op oppervlakkige waarnemingen 
gesteund, waardoor zij van zelf in de praktijk schipbreuk moesten 
lij den. Eerst later, dank aan de voortgezette onderzoekingen met 
behulp van den microscoop, erkende men eindelijk in den 
Peronospora den waren geesel, die zoo hard op den landbouw 
drukte. Deze kleine woekerplant, schier onzichtbaar voor het 
bloote oog, put al de kracht harer vernielende werking op den 
aardappel in het vermogen dat zij bezit, zich onder gunstige 
omstandigheden verbazend snel te vermenigvuldigen en te ver¬ 
spreiden. Nadat men hare oorzaak had leeren kennen, kon men 
er ernstig aan denken op wetenschappelijke waarnemingen en 
onderzoekingen gesteunde middelen te vinden om de ziekte met 
goed gevolg te bestrijden. De plantmethoden van Giilick en 
Jensen,, bij voorbeeld, waarbij de aardappels op eene bijzondere 
manier geplant en sterk aangeaard worden, ten einde de nieuw 
gevormde knollen met eene dikke laag aarde te beschutten, waren 
reeds eenen eersten stap in die richting. Zij berusten immers op 
het bekende feit dat de sporen der woekerzwam, zich van de 
bladeren losmaken en op den grond vallen waar zij met de 
regens de knollen bereiken, er zich ontwikkelen en aldus deze 
laatste besmetten. 
Maar sedert 1845 bleef echter de landbouwer nog lange jaren 
