518 — 
In andere gevallen heeft de inwerking der wateronttrek- 
kende stof eenigszins verschillende, en zeer eigenaardige 
gevolgen. Soms sterft de buitenlaag onder haren invloed 
oogenblikkelijk. Zij ondergaat dus geene contractie, en 
blijft hare wandstandige positie behouden. De vacuolewand 
daarentegen, die nog levend gebleven is, en zijne osmo¬ 
tische eigenschappen onveranderd bewaard heeft, contra¬ 
heert zich alleen. Hij ondergaat alleen plasmolyse, indien 
men dat zoo mag uitdrukken ; hij maakt zich overal los van 
het stervende protoplasma, en komt ten slotte, met zijn 
inhoud, als een heldere kogel, vrij, midden in de celholte 
liggen. 
De meest geschikte wijze om deze beide verschijnselen 
teweeg te brengen, is de cellen te dompelen in 10 °/ 0 kali- 
salpeter. Daarmede bekomt men, nu eens normale plasmo¬ 
lyse der protoplasten, gevolgd door den meer of minder 
spoedigen dood van hunne buitenlaag ; dan weer samen¬ 
trekking van den vacuolewand alleen, midden in de ter¬ 
stond gestorven, en niet gecontraheerde uitwendige orga¬ 
nen. Draagt men evenwel zorg dat de concentratie der 
plasmolyseerende oplossing in den beginne gering zij, niet 
meir bedrage dan b. v. 2-3 %, en vervolgens allengs tot 
den gewenschten graad toeneme, dan zal het steeds geluk¬ 
ken de cellen te plasmolyseeren, vóór de buitenlaag door 
den dood getroffen worde. In vele gevallen zal het dus van 
de snelheid der inwerking afhangen, of 10 % KNO 3 het 
eene dan wel het andere verschijnsel te voorschijn roept. 
Dit heeft de Vries duidelijk bewezen door de volgende 
proeven, die ik eenigszins uitvoerig wil aanhalen, omdat 
zij voor mijn onderwerp van groot belang zijn. 
Het gelukte namelijk den Hollandschen geleerde, cellen 
van Spirogyra , b. v. die in eene groote hoeveelheid 10 °/ 0 
