— 62 
ligen wand van den ketel, dan op de stempelpapillen. Op nieuw 
verlies derhalve van het met zooveel moeite en opoffering van 
vrijheid verzamelde kostbare stuifmeel. 
Maar nog steeds blijft de mogelijkheid over, dat inderdaad 
eenige korrels in het kunstmatig stijlkanaal te recht komen, 
maar nu stuiten wij op de overweging, dat eenige weinige kor¬ 
rels niet voldoende zijn voor eene bevruchting van alle eieren 
in het ovarium. 
De eierstok van Aristolochia barbata bevat 6 hokken, ieder 
met minstens 100 eieren; die van A. ornithocephala en A. 
labiosa waarschijnlijk met even zoovele duizenden. 
Minstens 600 — 6000 korrels zijn er derhalve voorde bevruch¬ 
ting noodig. En nu meen ik met het oog op de hier boven ge¬ 
noemde feiten, dat het niette gewaagd is om de meening uit te 
spreken, dat niets in de bloemconstructie der Aristolochia er op 
wijst, dat het in de bedoeling ligt van de natuur, dat deze bloe¬ 
men zich onderling moeten kruisen, maar dat de opvatting van 
Sprengel, die in den eigenaardigen bouw niets anders zag dan 
een ingewikkelde adaptatie om bevruchting (d. i. zelfbevruch- 
ting) mogelijk te maken door insectenhulp, juister is dan die 
van Hildebrandt (1) en Hermann Muller (2). 
Mijne waarnemingen omtrent de bloeminrichting van A, bar¬ 
bata dateeren reeds van 1886. 
Een treffend bewijs over de juistheid van mijne opvatting 
werd mij onlangs gegeven bij het onderzoek van A. ornithoce- 
phala. 
Ik had gelegenheid 8 bloemen daarvan op hare bestuivings- 
inrichting te onderzoeken. In 3 daarvan vond ik de vliegen 
dood in den peervormigen ketel tegen den wand gekleefd. In 
eene bloem telde ik niet minder dan 11 lijken, in de beide ande¬ 
ren resp 3 en 4. De 5 andere bloemen waren nog jong, hunne 
helmknoppen nog ongeopend, de connectiefslippen naar boven 
en naar buiten gekeerd en de vliegen ongedeerd. 
(1) Jahrb. f. wissensch. Bot. 1866. Bd. Y. 
(2) Die Befruchtung. Pag. 109. 
