nu of later en misschien eerst na zeer lange tijdruimten eene 
bevruchting met pollen van andere herkomst plaats vinden moet 
en dat daartoe toch de kans overblijft, omdat de bloemen den 
toegang voor insecten openstellen. 
In verband met de cleistogame bloemen, die het bewijs leveren, 
dat er inderdaad planten zijn, die een onnoembaar aantal gene¬ 
raties zich door autogamie voortplanten, krijgen alle bovenge¬ 
noemde gevallen meer zin. 
Zonder twijfel zal een nader onderzoek aan ’t licht brengen, 
dat bij een veel grooter aantal planten, dan tot nu toe bekend is, 
geregelde zelfbestuiving in de bedoeling ligt der natuur. 
Zoo o. a. zegt F. Rosen (1) in zijn hoogst interessant artikel in 
de Bot. Zeit. van 20 Sept., dat de algemeen bekende Erophila 
( Drabo ) verna, een Crucifera,wier bloemen gansch zijn ingericht 
voor insectenbezoek en waarin ook nectarien niet ontbreken, 
geregeld zich zelve bevrucht. Bij helder weer heeft zelf bestuiving 
altijd plaats ; op regenachtige dagen kunnen echter eenige 
Erophila's zich niet bestuiven maar op zulke dagen vliegen er 
ook geen insecten. 
Reeds hier boven wees ik er op met een enkel woord, dat men 
geen recht heeft om de Dichogamie te beschouwen als een 
inrichting ter verzekering van kruising tusschen verschillende 
individuen. 
Wanneer het kan worden aangetoond, dat bij dichogame 
planten onderlinge bevruchting tusschen bloemen uit dezelfde 
inflorescentie of althans van dezelfde plant regel is en tusschen 
bloemen van verschillende planten uitzondering , dan verliest de 
dichogamie de hooge beteekenis, die men daaraan heeft willen 
hechten. Tot nog toe toch is het nimmer gebleken, dat kruising 
tusschen bloemen op ’t zelfde individu eenig voordeel geeft aan de 
nakomelingschap boven bevruchting met eigen stuifmeel. 
Het stuifmeel der dichogamen kan niet uit zich zelve op den 
stempel geraken. Insectenhulp is daartoe absoluut noodzakelijk 
evenals voor de boven beschreven Aristolochia-bloem. 
(1) F. Rosen. Systematische und biologische Beobachtungen über 
Erophila verna. Bot. Zeit. 1889 Sept. 
