— 67 
Dat nu de helmknoppen openspringen vóór dat de stempel- 
papillen gaan secerneeren, mag niet als eene bijzondere adaptatie 
beschouwd worden. Er ligt niets vreemds in het verschijnsel 
dat het eerst aangelegd orgaan ook het eerste volwassen is. 
Protérogynie alleen kan als iets bijzonders worden opgevat,maar 
proterogynische bloemen zijn betrekkelijk zeldzaam. 
Dichogamie wordt voornamelijk aangetrofïen bij de Compositae 
Umbelliferae, Campanulaceae,Labiatae etc. Nu verdient het zeer 
zeker overweging, dat bij deze families de bloemen geplaatst zijn 
in groote, vele bloemen omvattende, inflorescenties ; hoofdjes, 
vlak uitgespreide tuilen of lange trossen. 
Die plaatsing wijst reeds naar mijne meening op eene inrich¬ 
ting tot eenvoudige en gemakkelijke bevruchting van vele bloe¬ 
men tegelijkertijd bij het bezoek van slechts één enkel insect. 
In dezelfde inflorescentie, b. v. een hoofdje, vindt men oudere 
en jongere bloemen ; bloemen die in het-vrouwelijk stadium en 
die welke in het mannelijk stadium verkeeren. Bevruchting 
van bloemen op dezelfde inflorescentie is dus onvermijdelijk 
en heeft dan ook op groote schaal plaats en daar de planten 
meestentijds een groot aantal inflorescenties dragen, heeft er 
dus in de 2 de plaats kruising plaats tusschen bloemen van ver¬ 
schillende hoofdjes en eerst in de allerlaatste plaats is er ook 
kruising mogelijk tusschen verschillende individuen. Nu komt 
het mij voor, dat wanneer er ooit sprake kan zijn van een 
bedoeling in de natuur, die opgemaakt kan worden uit de 
plaatsing der bloemen in groote inflorescenties, men dan toch 
moet toegeven, dat hier eerder gedacht moet worden aan een 
inrichting ter verzekering van bevruchting tusschen bloemen 
van ’t zelfde individu dan aan een verzekering van kruising. 
Darwin en Hermann Müller (1) zijn van oordeel, dat er 
geregelde kruising bij dichogame planten plaats vindt en de 
laatste merkt op bij Campanula , dat de bijen de gewoonte 
hebben om hun eerste bezoek af te leggen aan de onderste 
bloemen der lang gestrekte inflorescentie om langzamerhand 
van bloem tot bloem op te klimmen naar den top. De laatst- 
bezochte bloemen verkeeren in ’t eerste stadium : het manne- 
(1) Alpenblumen. Pag. 402. 
