— 68 — 
lijke en bestuiven zich met pollen, hetwelk zij nu brengen op 
de stempels der onderste bloemen van een inflorescentie van een 
andere plant. 
Die mogelijkheid kan niet ontkend worden, maar na bet bezoek 
der eerste inflorescentie bezoeken zij de tw T eede etc. van hetzelfde 
individu en het zou dus alleen het pollen van de laatste bloem van 
de laatste inflorescentie zijn, hetwelk kon worden gedeponeerd op 
de eerste bloemen der eerst-bezochte tros van een ander individu. 
Ziet men in de proterandrie een inrichting om kruising 
te verzekeren, dan mag men niet vergeten, dat de insecten 
bij hun overgang van de eene plant tot een andere ook stuif¬ 
meel zouden meebrengen bijaldien deze planten niet dichogaam 
waren. Dit zou zelfs een zekerder middel zijn van kruising 
inzooverre zulks ook zou geschieden, wanneer de bloemen niet 
in een tros, pluim, tuil of hoofdje geplaatst waren of wanneer 
de hommels of bijen door omstandigheden gedwongen worden 
(b. v. door gelijktijdige aanwezigheid van meerdere bezoekers) 
om van hunne gewoonte af te wijken door te eindigen bij een 
andere dan de bovenste bloem. 
Bij dichogame planten is derhalve bevruchting tusschen 
bloemen van ’t zelfde individu regel en kruising uitzondering. 
Wanneer deze bloeminrichting niet kan worden aangevoerd 
als een stellig bewijs tegen het bestaan van de natuurwet van 
Knight-Darwin, dan mag zij toch zeer zeker niet worden 
aangehaald als een bewijs vóór deze wet. 
Dichogamie leert ons niet anders, dan dat er zeer vele planten 
zijn, die in hun voortbestaan geheel afhankelijk zijn van insecten 
maar er is niets wat er op wijst, dat zij een speciale inrichting 
zou zijn om kruising te verzekeren. 
De beteekenis der zelfbestuiving is op merkwaardige wijze 
onderschat geworden ; toch speelt zij een zeer aanzienlijke rol in 
de natuur. 
Hoogst interessant zijn ten dezen opzichte de mededeelingen 
van W. B. Hemsleij (1) omtrent de Flora’s der Oceanische 
eilanden als Juan Fernandez. 
(1) Voyage of H. M. S. Challenger. Report on present state of know¬ 
ledge of various insular Flora’s a, s. m. by W. Hemsleij — Juan Fer¬ 
nandez. Pag. 10. 
