— 75 — 
toonde. Bijna volwassen internodien van gedraaide planten, 
welke internodien zelve nog geen spoor van torsie ver¬ 
toonden, werden gemerkt, en waren dan, meestal reeds 
na weinige dagen, gedraaid. 
Klemdraai komt volgens Alexander Braun uitsluitend 
voor bij planten met kruiswijzen of kranswijzen bladstand. 
En wel dan, wanneer door zoogenoemde toevallige variatie 
deze bladstand in een spiraalsgewijze is veranderd. Hoe 
sterker de bladeren in de kransen of paren der normale 
stengels met hunne bases aan elkander vast plegen te 
groeien, des te sterker zullen zij dit ook bij spiraalswijzen 
bladstand doen, en des te minder rekbaar zal dus de daar¬ 
door ontstane spiraalband zijn (1). 
En van den graad dezer rekbaarheid hangt natuurlijk af, 
in verbinding met de intensiteit van den lengtegroei, in 
hoeverre de band wordt uitgerekt, en in hoeverre ont¬ 
wonden. 
Braun heeft niet de gelegenheid gehad, om zijne stelling, 
dat de bladeren op gedraaide stengels, reeds vóór het begin 
der torsie, in spiraalvormige rangschikking worden aange¬ 
legd, door rechtstreeksche waarnemingen te bewijzen. De 
oorzaak hiervan ligt in de zeldzaamheid van het verschijnsel 
en in de omstandigheid, dat gedraaide stengels meestal eerst 
gevonden worden, als zij reeds volwassen zijn. 
Deze leemte is eerst bijna veertig jaren later aangevuld, 
en wel door Klebahn, die het geluk had een gedraaiden 
stengel van Galium Mollugo te kunnen onderzoeken, 
waaraan de groeiende top nog aanwezig was (2). 
Deze vertoonde, rondom het vegetatie-punt, den aanleg 
(1) Bot. Zeitung 1873, S. 31. 
(2) H. Klebahn, Ber. d. d. bot. Gesellschaft, Bd VI, S. 346. 
