— 76 — 
der bladeren is spiraal. Hetzelfde vond ik voor de gedraaide 
stengels van Dipsacus sylvestris , waarvan ik sedert eenige 
jaren een erfelijk ras kweek (1). Hier bad ik de gelegenheid 
meer dan een dozijn groeitoppen, deels van links gedraaide 
deels van rechtsgedraaide stengels, microscopisch te onder¬ 
zoeken; bijna steeds vond ik de bladeren tot op het vege- 
tatie-punt in spiraal aangelegd, terwijl de torsie van den 
stengel eerst tegelijk met den snellen lengtegroei aanvangt, 
dus nadat reeds verscheidene spiraalomgangen van bladeren 
ontwikkeld zijn. 
Onze kennis van de rangschikking der bladeren op het 
vegetatiepunt van stengels met klemdraai is echter tot nu 
toe tot deze beide gevallen beperkt. Daarom acht ik het 
van eenig gewicht, dat ik in de gelegenheid ben, hieraan 
een nieuw voorbeeld toe te voegen, te meer, daar het 
ontleend is aan eene plant, bij welke de klemdraai wel 
niet zeldzaam is, maar toch tot nu toe slechts weinig, en 
nagenoeg alleen in Nederland, bekend werd (2). 
Sinds lange tijden wordt in de provincie Zeeland, en met 
name op het eiland Duiveland, meekrap verbouwd. Daarbij 
vindt men somtijds in het voorjaar, wanneer de meekrap 
geplant wordt, stengels van een geheel ongew^onen bouw. 
De bladeren staan in een doorloopende lijn langs den sten¬ 
gel, in plaats van in kransen van vier of zes bladschijven. 
Nu eens staan zij alle aan dezelfde zijde, dan weer in een 
steil opgaande spiraal. De stengel zelf is min of meer 
gezwollen, en zijne ribben loopen niet overlangs, maar 
schuins of zelfs bijna dwars, als hoepels tusschen welke 
(1) Bericht d. d. bot. Gesellschaft, Pd VII, S. 291. 
(2) Ook van Weigelia amabilis heb ik een groeitop van een gedraaiden 
tak onderzocht, en ook daarop den oorspronkelijken spiraalstand der 
bladeren waargenomen. 
